Golden Kamuy | Doğa İlahtır Peki ya Altın?

0
45

Golden Kamuy | Doğa İlahtır Peki ya Altın?Doğa ilahtır, peki ya altın? ; Golden Kamuy üzerine keyifli bir yazı…

Ülkemizde birçok kişi Japon kültürüne yabancı ve çoğu için Japonya, gizemli, uzak ve mistik bir ülke. Elbette tüm Türkiye bu şekilde değil. Naçizane kendimi de içine dahil ettiğim bir kesim ise Japonya’yı, bu ülkenin kültürünü ve özellikle animelerini biliyor ve seviyor. Ancak bu grubun çoğu için bile Japonya’nın bilinmeyenleri mevcut. Örneğin Japonya’nın kuzeyinde, Hokkaido bölgesinde yaşayan ve günümüzde azınlık konumunda bulunan Ainular ve onların zengin kültürü gibi.

Japonya, tek ülke tek millet politikasını oldukça iyi kurduğu için dışarıdan bakan biri için Japon adalarında yaşayan herkes Japon olarak görünüyor. Ancak güneyde Ryukyular ve kuzeyde Ainular her ne kadar asimilasyon politikaları ile çoğunlukla Japonlaşmış olsalar bile temelde farklı milletler olarak varlık gösteriyorlar; farklı kültür, farklı inanış ve farklı mitolojik temellere sahipler. Elbette günümüzde bu kültürler yok olmanın eşiğinde.

İşte bu yazının konusu olan “Golden Kamuy” adlı anime, bu konuya değinmesi sebebiyle oldukça önemli. Bu seri bize izlerken çok akıcı bir serüven, güçlü bir hikaye ve etkileyici karakterler sunuyor ama tüm bu eğlendirici yönlerinin yanı sıra oldukça eğitici bir temel de oluşturuyor ve izleyiciye Ainu kültürünü öğretiyor.

Golden Kamuy | Doğa İlahtır Peki ya Altın?

Ainular, ilk paragrafta belirttiğim gibi Japonya’nın kuzeyinde yer alan Hokkaido bölgesinde/vilayetinde yaşayan bir topluluk/millet.

Ainuların en temel özelliği, doğa ile bir bütün halinde yaşayan avcı toplayıcı bir topluluk olmaları. Bu doğa ile bütünlük hali dini inançlarına ve mitolojilerine de en derinden işlemiş bulunuyor. Kamuy ya da kami (Japonlar için ilah) veyahut tanrı, Ainular için doğa ile eşdeğer. Ainular, doğadan beslenirler ve doğadan elde ettikleri her şeyin kamuyların hediyesi olduğuna inanarak saygılı bir şekilde davranırlar.

Hiçbir şeyi israf etmez ya da örneğin avladıkları hayvanlara en hızlı ve acısız ölümü sunmaya çalışırlar. Ainular, avladıkları hayvanların fiziki şekle bürünmüş ilahlar/kamuylar olduklarına ve hayvanları avlayarak bu ilahların ruhlarını serbest bıraktıklarına inanırlar. Hayvan bedeninden kurtulan ilahlar kamuy-kotana yani ilahlar diyarına dönerler.

Ainular için iki mevsim vardır. Kabaca kış ve yaz olarak adlandırabiliriz bu mevsimleri. Kış mevsimi erkeklerin mevsimidir. Avcılık ve toplayıcılık ile hayatlarını sürdüren Ainuların erkekleri kış aylarında dağa çıkarak kamuyların sunduğu hayvanları avlarlar. Yaz ya da bahar mevsimi ise kadınların mevsimidir. Bahar gelip bitki örtüsü yeryüzünü sardığında Ainu kadınları yenilebilir bitkileri toplarlar ve bir nevi doğayı hasat ederler. Kışın çoğunlukla et ağırlıklı beslenen Ainular böylelikle bahar aylarında yemek çeşitliliği sağlamış olurlar. Tarım yapmayan Ainular için pirinç gibi ürünler lüks yiyecek statüsündedir.

Ainular ile ilgili değinilebilecek bir diğer nokta ise kadın-erkek ilişkisi üzerine olabilir.

Evin içi kadının, dışı ise erkeğin alanıdır ancak bu durum tam olarak bir ataerkil düzen içermez. Evin içinde hakimiyet kadına aittir; orası onun alanıdır. Diğer taraftan evin dışı ise erkeğin güçlü olduğu alandır. Bu sebeple, Ainu erkekleri avcılık gibi ev dışı işlerde kendilerini geliştirirken, kadınlar ise dokumacılık gibi zanaatları öğrenirler.

Ainular, yerleşim yeri olarak, çoğunlukla su kenarlarına kurulmuş ve “kotan” olarak adlandırılan köylerde yaşarlar. “Kotankor Kamuy” olarak adlandırılan ve baykuş silüetindeki ilahlar da Ainu köylerinin koruyucu ilahlarıdır. Avcılık ile geçinen Ainular için en temel besin ve av hayvanları ise somon balığı, ayı ve geyiktir. Bu hayvanlara yönelik bakış açısı ve çok daha fazlası “Golden Kamuy” bölümleri içerisinde ayrıntılı olarak açıklanıyor bize.

Lafı böyle bitirerek animenin incelenmesine geçmek istiyorum çünkü ne bu yazı bir Ainu kültürü inceleme yazısı ne de  Ainu kültürü birkaç sayfalık bir yazıda anlatılabilecek kadar dar bir kültür. Bu zengin kültürü öğrenmek için çeşitli akademik kaynaklara başvurulabilir ancak en temel bilgileri eğlenceli bir şekilde almak isterseniz yapacağınız şey “Golden Kamuy” animesini izlemek olmalıdır.

Golden Kamuy | Doğa İlahtır Peki ya Altın?

Anime üzerine

“Golden Kamuy”, “Geno Studio” tarafında üretilmiş, şimdiye kadar 2 sezon ve 24 bölüm şeklinde yayınlanmış olan tarih, aksiyon, macera ve seinen türlerine dahil olan bir anime serisidir. Serinin her iki sezonu da 2018 yılında yayınlanmıştır ve hikaye üçüncü sezonuyla devam edecek şekilde sonlanmıştır. Animenin üretildiği stüdyo olan Geno Studio’nun diğer bazı projeleri şu şekilde sıralanabilir; “Gyakusatsu Kikan (film)” ve “Kokkoku (TV dizisi)”

Serinin yönetmenliğini “Nanba Hitoshi” yapmaktadır. Yönetmenin diğer projeleri arasında “Fate/Grand Order: Moonlight/Lostroom”, “Hajime no Ippo: Mashiba vs. Kimura” ve “Heroman” gibi anime filmleri ve serileri yer almaktadır. Animenin senaryosunda ise üç farklı ismin imzası bulunmaktadır; “Irie Shingo”, “Tanimura Daishiro” ve “Yoshinaga Aya”. Irie Shingo’nun diğer bazı projeleri Kuroko no Basket, “Log Horizon” ve “Hinomaruzumou” gibi popüler işlerdir.

“Break Blade” ve “Suisei no Gargantia” projelerinin senaryoları ise Tanimura Daishiro’ya aittir. Son olarak Yoshinaga Aya’nın senaryosuna imza attığı bazı animeler arasında Fullmetal Alchemist, “Wolf’s Rain” ve “Durara!!” serileri yer almaktadır.

Golden Kamuy bazı önemli karakterleri ise şu isimler tarafından seslendirilmektedir; 

“Shiraishi Haruka (Asirpa)”, “Itou Kentarou (Shiraishi Yoshitake)” ve “Kobayashi Chikahiro (Sugimoto Saichi)”. Shiraishi Haruka, ayrıca, “Bokutachi wa Benkyou ga Dekinai” serisinden “Furuhashi Fumino”, “Swort Art Online Alternative: Gun Gale Online” serisinden “Kusunoki Risa” ve “Sanzoku no Musume Ronja” serisinden “Ronja” karakterlerine sesiyle hayat vermiştir.

Itou Kentarou’nun seslendirdiği bazı diğer karakterler ise şöyledir; “Bleach” serisinden “Abarai Renji”, “Naruto” serisinden “Akimichi Chouji” ve “One Piece” serisinden “Fukaboshi”.

Son olarak “Beastars” serisinden “Legoshi”, “Violet Evergarden” serisinden “Selwyn Toby” ve “Tensei shitara Slime Datta Ken” serisinden “Ranga” karakterleri ise Kobayashi Chikahiro tarafından seslendirilmişlerdir.

Golden Kamuy | Doğa İlahtır Peki ya Altın?

Animenin yönetim kadrosunu bir kenara bırakıp konuya dönelim artık.

Golden Kamuy hikayesi, gerçek bir olay olan “1904 Rus-Japon Savaşı” ile başlar. Animenin açılış sahnesi kuzeyde, Hokkaido’da yer alan cephedeki kanlı savaş ile olur. Bu savaşta ilk olarak ana karakterimiz “Ölümsüz Sugimoto” karşımıza çıkar. Kana susamış bir şekilde Rus siperlerine saldıran Sugimoto yaralanmasına rağmen pes etmez ve sipere girerek Rus askerlerini acımasız bir şekilde öldürür.

Sonrasında ise Sugimoto’yu bir dere kenarında altın bulmak için deredeki taşları elerken buluruz. Yanında yaşlı bir adam vardır ve ona bir hikaye anlatmaktadır. Hikayeye göre, Hokkaidoda yaşayan Ainu halkı, ki Sugimoto’da o an hala Hokkaido’da bulunmaktadır, bağımsızlıklarını kazanmak için kullanmak amacıyla bölgeden çok büyük miktarda altın toplamış. Ancak “Nopperabo” adında bir adam diğer Ainu liderlerine ihanet ederek onları öldürmüş ve altını çalıp saklamış. Daha sonrasında ise işlediği cinayetler sebebiyle Japon ordusu tarafından tutuklanmış.

Hapishanedeyken, altının yerini dışarıdaki arkadaşlarına bildirebilmek için saklı yeri gösteren şifreli bir harita hazırlamış ve bu haritayı bulunduğu hapishanedeki başka bir hapishaneye nakil olmak üzere olan 24 mahkumun üzerine parçalar halinde işlemeye başlamış. Sonrasında ise, bu 24 mahkum nakil sırasında kaçarak Hokkaido’nun çeşitli yerlerine saklanmışlar.

Sugimoto, yaşlı ve sarhoş adamın anlattığı hikayeyi dinler ama pek inanmaz ancak bu yaşlı adam kaçan 24 mahkumdan birisidir ve çok fazla şey anlattığını düşünerek Sugimoto’yu öldürmeye çalışır fakat başarılı olamaz ve kaçar. Kaçtığı sırada ise bir ayı saldırısı sonucu ölür. Cesedi bulan Sugimoto, adamın vücudunu kontrol edince dövmeyi görür ve hikayenin gerçek olduğunu anlar. Bu sırada ormanda avlanan bir Ainu kadını yani “Asirpa” Sugimoto’nun karşısına çıkar.

İkili daha yeni tanışmışken yaşlı adamı öldüren ayı karşılarına çıkar ve onlara saldırır. İkili işbirliğine girerek ayıyı öldürmeyi başarırlar. Asirpa’nın avcılık yeteneklerinden çok etkilenen Sugimoto ona ortaklık teklif eder ve durumu açıklar. Ainu altınları hikayesini öğrenen Asirpa yardım etmeyi kabul eder ama kabul etmesinin sebebi altın istemesi değil, intikam istemesidir. Nopperabo’nun öldürdüğü Ainu liderlerinden birisi de onun babasıdır. Sugimoto’nun altını elde etmek isteme sebebi ise çocukluk arkadaşıdır. Beraber savaşa gittikleri çocukluk arkadaşı savaşta ölmüş ve memlekette kalan ailesini Sugimoto’ya emanet etmiştir.

Bu sebeple de Sugimoto, arkadaşının ailesine refah dolu bir hayat sağlamak istemektedir ve bunun en kestirme yolu Ainu altınlarını bulmaktan geçmektedir. Böylelikle Sugimoto ve Asirpa bir ekip haline gelerek Hokkaido’nun çeşitli yerlerine dağılmış olan mahkumların ve harita parçalarının peşine düşerler.

Golden Kamuy | Doğa İlahtır Peki ya Altın?

Ancak bu hazine avı hiç de kolay olmayacaktır.

Bahsi geçen altın çok büyük bir hazine olduğu için çeşitli gruplar tarafından hedeflenmektedir. Öncelikle, firar eden mahkumların tümü bir şekilde bu hazineden pay almak istemektedirler. Öte yandan Nopperabo’nun yoldaşları olan ve aslında Çarlık Rusyası’ndan Hokkaido’ya sızmış olan ve altını Rusya’dan bağımsızlık için kullanmayı amaçlayan partizanlar vardır.  Sonra, Japon hükümeti ve ordusu da altının peşindedir. Diğer yandan ordu içinde azınlık halde bulunan ama altını kullanarak gücünü arttırıp kontrolü ele almak ve yayılmacı politikayı hızlandırmak isteyen “Teğmen Tusurumi” kontrolündeki “7. Bölük” vardır ve son olarak “Meiji” döneminin başlamasıyla ortadan kaldırılan “samuraylık” siteminin bir üyesi olan yaşlı samuray “Hijikata Toshizou” vardır.

Gerçekten yaşamış bir isim olan Hijikata, animeye göre “Hakodate Savaşı” sırasında ölmemiş ve hapis kalmıştır. 24 mahkumdan birisi de odur. Hakodate Savaşı, basitçe, Meiji hükümeti ile samuraylar arasında çıkan ve Meiji hükümetinin kazandığı savaştır. Hijikata, altını ele geçirerek Hokkaido’da eski sisteme dayanan Japonya’dan bağımsız bir devlet kurmak istemektedir.

Bu kadar fazla grubun altını hedeflediği bir ortamda çatışmalar ve ittifaklar kaçınılmaz olacaktır. Asirpa ve Sugimoto, çıktıkları bu yolda bazen can almak, bazen düşmanlardan kaçmak ve bazen de o düşmanlar ile ittifak kurmak zorunda kalacaklardır. Acaba sonunda altın bu kadar insan içerisinde kimin eline geçecek ve kimlerin hayali gerçek olurken, kimler hayal kırılığına uğrayacak? Sugimoto arkadaşına verdiği sözü tutabilecek mi ve Asirpa babasının ölümünün arkasındaki gerçeği öğrenebilecek mi?

Golden Kamuy | Doğa İlahtır Peki ya Altın?

İzlemeyi düşünenler açısından sürprizini kaçırmamak ve spoiler vermemek için konuyu daha fazla uzatıp hikayenin tümünü anlatmak istemiyorum. O yüzden, buradan itibaren kendimce bazı noktalara değinip yazıyı bitireceğim.

Öncelikle, en temel olarak bu seri, yazının başında da değindiğim gibi, bize Ainu kültürünü öğretiyor. Bu ritmi yüksek ve hızlı ilerleyen hikayede, az ya da çok her bölüm, Ainular hakkında bir bilgi parçası sunuyor seyirciye. Bazen inanışları/mitolojileri, bazen yemek kültürleri, bazen aile ilişkileri, bazen doğa ile ilişkileri ve bazende Japonlar ile ilişkileri/çatışmaları bize, yer yer hikaye içine serpiştirilerek sunuluyor.

Örneğin bir bölümde, şehir merkezinde Asirpa’yı gören Japonların tepkileri üzerinden Ainu-Japon çatışmasını öğreniyoruz. Japonlar, Ainuları vahşi ve hayvansı olarak görüyor. Kültürel olarak farklı olmaları onları rahatsız ediyor. Yine bir başka bölümde, Ainuların kendi kültürel/yerel isimleri dışında Japon hükümetinin verdiği isimlere sahip olduklarını görüyüruz. Bu durum bize Japonların Ainular üzerinde kurduğu asimilasyon politikasını hatırlatıyor.

Asirpa ve Sugimoto’nun av tecrübelerinden Ainuların neler yediğini ve yemeklerini nasıl hazırladığını ve yemek konusunda da Japonlardan ayrılan yönlerini öğreniyoruz. Daha birçok örnekle seri bize çokça bilgi sunuyor Ainular hakkında ama bunu tempolu hikayenin içine katarak seyirciyi sıkmadan yapıyor.

Golden Kamuy | Doğa İlahtır Peki ya Altın?

Ana odak noktası Ainular olmakla birlikte bu seri başka konulara da değiniyor.

Sonuçta bir dönemi hikayeleştirme, kurgulama var işin içinde. Değinilen bir diğer önemli nokta, 20. yüzyılda Japonya’nın siyasi durumu. Zaten anime Rus-Japon savaşı ile başlıyor. Onun dışında Tusurumi üzerinden Japonya’nın Çin’in Mançurya bölgesini işgal durumuna gönderme yapılıyor.

Diğer yandan Ainu bağımsızlık mücadelesi zaten altınların toplanmasındaki temel sebebi oluşturuyor. Yani o dönemin çoğu önemli olayına değiniyor seri ve bunu yaparak kendini farklı bir noktaya da koymuş oluyor. Genel olarak Japon politikasında animeler, II. Dünya Savaşı’na giriş ve atom bombasının atılması arasındaki dönem ve sonrasına, yani mağduriyet hikayelerine ya da samuraylar çağına odaklanır ve II. Dünya Savaşı’na kadar gelen süreçteki agresif ve yayılmacı politika biraz görmezden gelinerek geri plana atılır. Ancak bu anime bunu yapmıyor. Japon tarihinin pek fazla odaklanılmayan zamanlarına ışık tutuyor. Bu yönüyle önemli hale geliyor. Elbbette tamamen bu konulara odaklanmasa bile yaptığı göndermeler bile eleştirel bir tutum sağlıyor.

Yine serinin hatırlatıcılığını yaptığı bir diğer konu da samuraylar.

Meiji döneminin hayaletleri. Modern Japonya’nın mitleşmiş varlıkları. Hijikata karakterinin motivasyonu bu hayaletleri diriltmek ve eski düzeni geri getirmek. Anime, bize bu karakter üzerinden Japonya’nın içinde bulunduğu modern-geleneksel çatışmasını bir defa daha hatırlatıyor.

Hijikata, modern Japonya’da, modern dünyada kısılıp kalmış, eskiye ait, birçok başka animede yüceltilen bir hayalet ve yeni düzene ayak uyduramamış ya da uydurmayı reddetmiş bir birey/savaşçı. Modernleşmek Japonya’nın geleneklerini yok mu ediyor, özünü, saflığını bozuyor mu? Bunlar yıllardır süren ve sürmeye de devam edecek olan sorular. Hijikata’da bu soruların tekrar sorlmasını sağlayan bir hayalet. Modern dünyada kılıç savuran bir samuray.

Golden Kamuy | Doğa İlahtır Peki ya Altın?

Değinmek istediğim bir diğer noktaysa Golden Kamuy içerisindeki mitolojik vari havasıdır.

Bu hava birkaç referans ile verilmekle birlikte, örneğin “İnkarmat” adlı falcının ilahi bir şekilde insanların kaderini doğru tahmin etmesi ve “Retar” adlı “Ezo Kurdu”nun bir çeşit kamuy olarak görülmesi ve Asirpa’nın yardımına koşması, en net şekilde ana karakter Sugimoto üzerinden verilmektedir. Sugimoto’nun lakabı ölümsüzdür ve gerçekten de birçok bölümde yaralanmasına rağmen ölmez. Japon Mitolojisi, Şinto dinidir bir yerde. Yani kabaca ikisinin aynı şey olduğunu söyleyebiliriz.

Şinto ise temelde birçok mitten oluşur. Bu mitler belli bir döneme kadar tanrıların hikayelerini içerirken belli bir dönemden, özellikle Yamato yani Japon İmparatorluğu’nun kurulmasından sonra kahramanların hikayelerini içerir. Bu kahramanlar tanrı (kami) değildir ancak kamilerin korumasına ya da lütfuna erişmiş üstün insanlardır. Üstün güçleri vardır. Sugimoto da böyle bir karakterdir. Aldığı tüm yaralara rağmen ölmüyor oluşu onda mitolojik bir arka plan oluşturur ve tanrıların koruması altında olduğu fikrini uyandırır. Mitolojinin bir yeniden üretimi sağlanmış olur Sugimoto üzerinden.

Golden Kamuy | Doğa İlahtır Peki ya Altın?

Bir diğer ana karakter olan Asirpa ise kadının Japon toplumundaki yerini temsil etmesi açısından çok önemlidir.

Asirpa, Japon kadını için bir örnektir. Japon toplumu oldukça ataerkil bir toplumdur ve kadın geri planda bırakılmıştır. Öte yandan Ainu toplumu kadın-erkek ilişkilerinde Japonlara göre farklılık gösterse bile yinede kadına biçilmiş belli görevler ve sorumluluklar vardır. Asirpa tüm bunları reddeder ve adeta varolan düzene baş kaldırır.

Ainu toplumunda, avlanmak erkek işidir ancak Asirpa, evin içinde kalıp, dokumacılık yapıp, uygun bir eşle evlenip, ağzının çevresine dövme yapmak yerine (evli Ainu kadınarı ağızlarının çevresine dövme yaptırır) okunu ve yayını kapıp dağlarda avlanır, Sugimoto ve diğer erkekler ile birlikte çatışmalara girer, mücadelelere katılır ve kadınlar için farklı bir yol çizer. Evin dışında da kadının bir yeri olabileceğini, olduğunu gösterir. Erkeklerin dünyasında varolabilen bir kadındır Asirpa. Tamam Sugimoto ile birlikte hareket eder ve kimi zaman Sugimoto tarafından korunur ama tamamen onun gölgesine sığınmaz. Yeri gelidğinde, Sugimoto’ya (erkeğe) yol gösteren, yardım eden o olur.

Sonuç olarak;

Oldukça kaliteli bir anime “Golden Kamuy”. Hem eğitici hem de eğlendirici. Seyirciye bol bol bilgi sunup Japonya’nın farklı bir zenginliğini, Ainuları tanıtırken, izleyeni de sıkmıyor ve eğlendirmeyi başarıyor. Hikaye bazen dram, bazen aksiyon ve bazen de komedi dolu olmayı başarıyor. Konu olarak zengin ve önemli bir dönemi, iyi bir hikaye ve iyi işlenmiş karakterler ile harmanlayarak seyirciye sunuyor ve akıcı bir seyir zevki sağlıyor. Henüz bu seriyi izlememiş olan ve vaktini hem eğlenip hem de öğrenerek geçirmek isteyen herkese şiddetle önerilir. Şimdiden iyi seyirler. Bir sonraki animede görüşürüz.

CEVAP VER

Yorumunuzu giriniz
Adınızı buraya giriniz