Türkiye’den Japonya’ya Uzanan Dostluk Köprüsü; Barış Manço

maxresdefault (5)

“Türkçe söyledim orada … Türk insanına yıllardır güzel gelen şarkılarım, bir gecede Japon insanına da güzel geldi.”

                        – Barış Manço

Barış Manço.  Önüne herhangi bir sıfat konulmasına ihtiyacı olmayan Türk müzik tarihinin nadir seslerinden, nadir sanatçılarından biri. Onu canlı olarak dinleme fırsatını yakalayanlardan tutun da ondan çok sonra bile Barış Manço şarkılarıyla büyüyen nesile kadar, herkesin kalbinde yer edinmiş bir İsim.  Öyle ki Manço’nun bu başarısı ülke sınırlarını çoktan aşmış durumda.  Özellikle 1988 yılında TRT’de yapmaya başladığı 7’den 77’ye adlı programının ‘Dönence Dünya Turu’ adlı kısmı ile dünyayı Türk insanına anlatmakla kalmamış kendisinin uluslararası bir figür olması yönünde de önemli bir adım attı. Bu televizyon programı kapsamında 150’den fazla ülkeye giden Barış Manço Türk televizyonunda eşi az rastlanır bir başarı yakaladı.

Tüm bu gezileri sırasında gittiği ülkelerden biri de Japonya’dı. Ama Manço’nun Japonya Macerası hem onun için hem de Japonlar için büyük önem taşımaktadır. 1990 yılında, Ertuğrul Fırkateyni’nin Japonya’ya gelişinin 100. Yılı kutlamaları vesilesi ile düzenlenen Türk- Japon Dostluğu etkinlikleri çerçevesinde Japonya’ya giden Manço orada ki ilk konserini de yine bu sene verdi. Japon veliaht prensinin de katıldığı konserde Manço Japon dinleyicisinden tam not aldı. 1991 yılında ise Tokyo Soka Üniversitesi’nin daveti üzerine tekrar Japonya giden Manço İkeda salonunda unutulmaz bir konsere daha imza attı.

baris-manco-toki-no-tabibito-462197

Bundan dört sene sonra, takvimler 1995 yılını gösterdiğinde Manço ve grubu Kurtulan Ekspres bu sefer daha kapsamlı bir konser projesi için yeniden Japonya’ya gitti. Barış Manço ve Kurtulan Ekspres Japonya’nın farklı yerlerinde her biri iki saat süren 17 konser verdi. Japonya’da verdiği konserler Barış Manço’nun kariyerinde ayrı bir yeri olacak ki daha sonrasında bu konserlerde seslendirdiği şarkılardan oluşan ‘Live in Japan’ adlı bir albüm yayınladı. Albümde Dönence, Unutamadım, Domates Biber Patlıcan gibi Manço’nun çok sevilen Türkçe şarkılarının yanında Japonca seslendirdiği Toki No Tabibito şarkısıyla birlikte toplamda 10 şarkı yer alıyor.

Konser kayıtlarından oluşan albümde şüphesiz ki en çok dikkat çeken parça Barış Manço’nun Japonca seslendirdiği Toki No Tabibito.  Manço ‘Affet Beni’ adlı parçasının Japonca versiyonu olan Toki No Tabibito’yu Japonya’da verdiği konserler sırasında çocuklara özel bir programda da seslendirdi. 7’den 77’ye adlı programında da konser hakkında söyledikleri ise şöyle;

“ Biliyorsunuz ki ülkemiz dışında dünyada bir ülke daha var, çocuklarına bir bayram armağan eden; Japonya. Aramızda ki kültür ve gelenek benzerliğini görünce hiç şaşırmamıştım. Onlarda çocuklarına son derece önem veriyor. Japonya’da çocuk bayramı 5 Mayıs… Geçtiğimiz yıl beni ve Kurtulan Ekspresi oraya çağırmışlardı ve Japon çocuklarına bir konser vermemizi istemişlerdi. Biraz sonra ekrana gelecek olan bu görüntülerin ( Japonya çocuk konseri görüntüleri) bir özelliği var; salonda iki bin Japon çocuğu artı sekiz kamera, sekiz kameranın bağlı olduğu bir uydu sistemi ve Japonya’nın bin ayrı merkezinde ikişer binden, iki milyon Japon çocuğu… Evet, iki bin çocuk salonda iki milyon çocuk canlı olarak uydu bağlantısı ile izlemişti”

285960

Konseri izleyen bu kadar çocuğun zihnine ve kalbine Barış Manço isminin kazındığı şüphesiz. Özelikle Japon çocuklarının performans sonrası ‘Manço Manço!” şeklinde ki tezahüratları da akıllarda yer eder nitelikte. Barış Manço ; Uzun Saçlı Dev Adam adlı kitabın yazarı ve aynı zamanda gazeteci Hulusi Tunca’nın Barış Manço Konserleri Hakkında söyledikleri ise şu şekilde ;

“Barış Manço Japonya da çok ilgi gördü. Hatta bir üniversite fahri doktora verdi, fahri doktora verilen bu üniversitenin bahçesine Manço’nun heykeli dikildi. ‘Japan İn Live’ Türkiye ve Japonya da satışa sunuldu. Japonya’da Türkiye’den daha fazla sattı. Bu inanılmaz bir şeydir. Bugün dâhil geçmiş dâhil bunu Barış Manço’dan başka kimse yapamaz.”

baris-manco-az-bilinen-sey-hikaye

“Nasıl Anlatsam Bilemiyorum, İçim İçime Sığmıyor”

Hulusi Tunca’nın da dediği gibi bu işin altından ancak Barış Manço gibi bir isim kalkabilirdi. Bunun en önemli sebebi şüphesiz ki dil sorunuydu. Japonya hikâyesinin sonunda belli bir seviyede Japonca öğrense de özelikle 1991 yılında verdiği konserde dil konusunda verdiği mücadele gözle görülür derecede. İkeda konser salonunda seslendirdiği tüm şarkılarının sözlerini vücut dilini kullanarak anlatmaya çalışır Barış Manço. Her zaman Jest ve mimikleri ile konuşmalarına bir karakter kazandıran sanatçı 91 konserinde adeta rüştünü ispatlar. Öte yandan şarkı aralarında elinden geldiğince izleyicisine Japonca seslenmeye çalışması da taktire şayandır. 95 yılında verdiği konserlere geldiğimizde ise Manço’nun bir engelin daha üzerinden nasıl geldiğine şahit oluyoruz. Öte yandan Barış Manço bu konuda yaşadığı zorlukları Live in Japan adlı albümün kapağında şöyle dile getirmiş;

1990 yılında, ilk Japonya konserimizi verirken, Uzakdoğu’nun binlerce yıllık eşsiz kültür mirasına sahip bu küçük dev adamlar bize şöyle demişlerdi:
‘Türk insanı için güzel olan, Dünya insanı için de güzeldir. Bir şey Türk insanına doğru geliyorsa, Dünya insanlarına da doğru gelir’
Demek ki, şarkılar nasıl yazılmışlarsa öyle söylenmeliydiler. Başkalarının hoşuna gitsin diye yapılacak zorlama tercümelere gerek yoktu. İşte onun için, biri hariç, bütün şarkılarımı Türkçe söyledim orada… Ve Türk insanına yıllardır güzel gelen şarkılarım, bir gecede Japon insanına da güzel geldi.

Ara sıra duyacağınız Japonca Konuşmalarıma gelince …O küçük dev adamların önemli bir istekleri olmuştu bizden. Madem ki onlar Japon, biz Türk’tük Elhamdülillah, her iki tarafında anlaşmaya yetecek zengin birer dili vardı. O halde üçüncü bir dil kullanmak yakışık almazdı. İstekleri şu idi: Konser sırasında ‘eğer becerebileceksem’ şarkılarımı Japonca sunmalı idim. Yok, ‘eğer beceremeyeceksem’ Türkçe sunabilirdim tabii… Onlar da sahneye Türkçe bilen bir tercüman çıkaracaklardı…
Benim beceremediğim işi o becerecekti.

Şu hakarete bakar mısınız lütfen! Ama şu hakarete bir de yandan bakar mısınız lütfen!

Tabii ki böyle bir düelloya davet karşısında Japoncayı 8 günde içinde aslanlar gibi söküp parçaladığım gibi, yerel lehçelerinin inceliklerine bile indim. Ve 45 gün boyunca Japonya’nın tozunu dumanını attırdım.

Duyduğunuz kahkahalar işte bu zaferin en büyük ispatıdır.”

baris_manco_by_akiferkolik-d8c5vvt

Sebzelerden Şarkı Yapan Adam!

Japonya tanıtım gezisi, onlarca Japonya konseri, Japan in Live müzik albümü ve sayısız hatıra… Şüphesiz ki Barış Manço birçok Japon’nun hafızasında unutulmaz bir yere sahip. Türk insanının sevgisini kazandığı kadar Japonların kalbine dokunmayı başarmış bir isim.. Peki Manço için Japonlar ne ifade ediyordu? Onu Japonya’nın her bir köşesinde konser verdirecek kadar etkileyen şey neydi? 1995 yılı konserleri öncesi Aksiyon dergisine Japonya’da verdiği röportajın bir bölümünde şöyle diyor Manço ;

“Kendi ülkemin dışında bir ülkenin sanatıma gösterdiği bu ilgiden dolayı hissettiklerimi anlatmam mümkün değil. Dünyanın öbür ucundaki bir dev, diğer ucundaki bir ülkenin önde gelen sanatçılarından birine ilgi duyuyor. Bu öyle üç-beş kelime ile geçiştirilecek bir hadise değil. Gelgelelim, ben bunun boyutlarını İstanbul’da hiç kimseye anlatamadım. Herkes bana, herhangi bir yere konsere gidiyormuşum gibi davrandı. Tabii ki ben konserlerimin hiçbirini diğerinden ayırmıyorum, hepsi çok önemli ama, buradaki konserin ayrı bir önemi var. Onlar için ben ve Türkiye ayrı bir öneme sahibiz. Hazırladıkları broşürler bir harika. Aslında benimle beraber Türkiye buraya geliyor. Ben Türkiye’yi tanıtacak konuşmalar yapacağım. Bu konserler Türk-Japon ilişkilerine olumlu yansıyor, daha çok sayıda Japon’un Türkiye’ye gelmesini sağlıyor. İşin boyutları çok büyük ama, bunları söyleyince sanki kendi kendime konuşmuş gibi oluyorum.”

Buradan da açıkça anlaşacağı üzere Japonya ve Japonya konserlerinin Barış Manço için yeri her zaman ayrı oldu.  Öte yandan o dönem Japon- Türk ilişkilerinin önemi maalesef ki tam olarak anlaşılamamış. Japonya ile bu gün pek çok konuda iş birliği içine girmemizin ve Türk- Japon dostluğunun gelişmesinde Barış Manço ismi önemli bir yere sahiptir.

baris_manco2

Son olarak sanatçının gözünden Japon İnsanının Barış Manço’ya olan bakışına değinmekte fayda var. Aksiyon dergisi röportajında Manço’ya şöyle bir soru yöneltiliyor ‘Japonlar Barış Manço’yu neden bu kadar çok seviyor?’ Manço’nun cevabı ise tüm yaşadıklarını özetler nitelikteydi.

İlk defa 1990 yılında Japonya’ya geldim. O yıl Ertuğrul gemisinin Japonya’yı ziyareti ve Japonya açıklarında batmasının 100. yılı idi. Japonlar bunu Türk-‘-Japon dostluğunun 100. yılı başlığı ile kutluyorlardı. Bunu fark ettik, Türkiye’deki yetkilileri uyardık ve Türkiye kutlamalara geniş katılım gösterdi. Sonra, Japonya’da bir konser verdim. Bu konser Tokyo Emperial Hotel ‘deydi ve Veliaht Prens de konseri izledi. İlk şarkılarımı orada söylemiş ve büyük ilgi görmüştüm. Şarkılarım hemen Japonca’ya tercüme edildi. konserde “Nane limon kabuğu” ve “Domates, biber, patlıcan” ı söylemiştim. Bana ‘Sebzelerden şarkı yapan adam’ demişlerdi. Bu turnemde de yine aynı şarkıları söylememi istediler. 1991’de konser vermek için tekrar geldim ve gerçekten muhteşem bir konser olmuştu. Hatta Türkiye’de de çok yankılanmıştı bu konser.”

56af403e70874

 

‘Sebzelerden Şarkı Yapan Adam’ Japonlar böyle demişlerdi Manço’ya. Sahiden de öyleydi. Ama sanırım sebzelerle bile muhteşem eserler çıkarabilecek nadir sanatçılardan biriydi Manço. İnternet üzerinde yapılan birçok yorum var. Çoğunda Manço’nun bu etkisinin Japonya da bilinmediği, ya da unutulduğu üzerine.. Bu ne kadar doğru bilinmez. Ama sanırım Türk insanı için Manço’nun Japonya Macerası hala kayda değer etkiye sahip ve daha uzun bir süre de unutulmayacak gibi…

Unutamadık Unutamadık, Unutmadık seni… Barış Manço!

Bu metin hazırlanırken referans alınan kaynaklar

  1. TRT -7’den 77’ye Programı Kayıtları İnternet Kopyaları
  2. Hulusi Tunca – Uzman TV Barış Manço Röportajı
  3. Semih Çelik- Bu Dünya Bizim Memleket: Barış Manço’nun 70. Yaşı Anısına Görülmemiş 70 Fotoğrafı Kitabı
  4.  Aksiyon Dergisi Barış Manço Röportajı

Yazar; Yeter  Şeko

*Bu yazı Japon Sinema Dergisinin 7. sayısında yayınlanmıştır. Dergideki diğer yazıları okumak için tıklayınız.

 

 

 

 

 




Translate »