Klasik İle Modern Olanın Mükemmeliyeti I Machiko Kyo

Machiko Kyo 1Kenji Mizoguchi, Ugetsu, 1953

1925 yılında Osaka’da doğan Machiko Kyo, Kurosawa’nın Rashomon ve Mizoguchi’nin Ugetsu filmleriyle tanıdığımız Japon sinemasının yıldız kadın oyuncularından. Annesi ile birlikte Osaka’nın ünlü dans ve gösteri topluluklarından olan Nihon Kagekidan’da gösteri yapan Machiko Kyo Japonya’nın Osaka bölgesinde o dönem ‘’mükemmel bacaklara sahip kız’’ olarak gösteri dünyasında ün salar. Gösteri dünyasında parlamasının üzerinden çok geçmeden 1949 yılında Daiei Stüdyosu’nun yetenek avcıları tarafından keşfedilerek sinema dünyasına adım atmıştır. Ve bu keşfin üzerinden çok geçmeden 1950 yılında yıldız olacağı Akira Kurosawa’nın Rashomon filminde oynar ve hayatı aniden değişir. Ünü Rashomon filmiyle birlikte Japonya’nın dışına taşarak uluslararası platforma taşınır.

Kyo, Japon Sinemasının Hollywood tarzında sunulan ilk kadın oyuncusu olur. Kısa sürede Japonya’nın pin-up kızı olan (popüler kültürü kabullenmiş – temsil eden manken) Machiko Kyo, ilk zamanlar vücudu ile dile getirilmiş olsa da zamanla sinemayla birlikte (özellikle Rashomon ve Ugetsu filmleri) yüzüne yerleştirilen aleni duygusallık ile Japon stüdyolarının geleneksel görünüş-sunumla yükselttiği dünyaya sunduğu bir yüz olmuştur.

KyoLingerie_EigaFan_1957_11jpg

1950 yapımı ve Akira Kurosawa imzası taşıyan ‘’insanoğlu zayıftır, bu nedenle yalan söyler, bu yalanı bazen kendine bile söyler’’ mottosundan yola çıkan Rashomon filminde azılı haydut Tajomaru’nun ormanda saldırıp öldürdüğü samurayın eşi rolündeki Machiko Kyo, değişken ruh hallerini kusursuz oyunculuğu ile insanoğlunun değişkenliğini sorguladığı eşsiz oyunculuğu ile seyirciyi mest eder. Mizoguchi’nin 1953 yılında çektiği Japonya’nın Guy De Maupassant’ı olarak tanınan Akinari Ueda’nın kısa öykülerinden uyarlanan Ugetsu Monogatari filminde Genjuro’nun ilk görüşte tutulduğu gerçekle-hayal arasındaki, güzeller güzeli Lady Wakasa rolüyle iyiden iyiye seyircinin gözünde yerini sağlamlaştırır.

Bir dönem Japonya’nın sinemadaki geleneksel kadın temsili olmasının dışında popüler kültüründe yüzü olmayı başaran Machiko Kyo, stüdyolar ve magazin dünyası için sunulan bir kadın bedeni olmuştur. Nihon Kagekidan’daki ‘’mükemmel bacaklara sahip kız’’ ününde yardımıyla savaş sonrası Japonya’sının değişen kültürel yapısındaki baştan çıkarıcı kadın temsilini de üstlenmiştir. Kyo, Japonya’nın Batı görünümlü kadın olmanın vitrindeki yüzü olmuştur. Ancak bu durum bazı hayranlarının kendisine yabancılaşmasına neden olmuştur. Her ne kadar ilk çıkışı yine dansçılık-beden performansı ile olsa da seyirci önündeki geniş çaplı ilk temsili Rashomon’daki samuray eşi rolündeki geleneksel temsil olması nedeniyle izleyici onu hep geleneksel olarak hatırlamak istemiş ve bu popüler kültür içindeki mankenlik serüvenine zaman zaman tepki göstermiştir.

Machiko KyoAkira Kurosawa, Rashomon, 1950

Kyo’nun Rashomon ile başlayan uluslararası tanınırlık yolculuğu Amerikan film dağıtıcısı Edward Harrison’un Rashomon, Yağmurdan Sonraki Soluk Ayın Öyküleri (Ugetsu) ve Cehennem Kapısı (Jigokumon) filmlerini Amerika’ya pazarlayarak burada göstermesiyle birlikte Machiko Kyo’nun ünü iyice artmıştır. 1955 yılında düzenlenen ABD tanıtım turuna katılan Kyo, gazetecilerin ilgi odağına oturmuş ve Marilyn Monroe, Jane Russel ile karşılaştırılmıştır. Life Dergisi ve Matmazel Dergisinin yayınladıkları ‘’dünyanın yedi büyük kadını’’ başlıklı yazı dizisinde kendisine yer bulmuştur.

Kendisini popüler kültürün tam ortasında bulan Machiko Kyo, sinemada başladığı geleneksel kadın temsilinden arınarak 1956 yılında Kenji Mizoguchi’nin  Yoshiko Shibaki’nin Susaki no Onna romanından uyarlanan Utanç Caddesi (Street of Shame) filminde Amerikanlaşmış, sakız çiğneyen-fahişe olarak rol alır. Bu onun kendi kariyerinin ‘’arzulanan beden olma durumunun’’ getirdiği bir sonuç olarak bu filmde vücut bulur. Sadece yetişkin kitle için sinemada izleyici karşısına çıkan film, ABD’de dağıtılır. Her şeye rağmen Machiko Kyo filmdeki gerçekçi performansı ile seyirciyi büyülemeyi başarır. Yine aynı yıl içerisinde yönetmenliğini Daniel Mann’ın yaptığı MGM ile Japon ortak yapımı komedi filmi Teahouse of the August Moon filminde Amerikan ordusu kaptanına eşlik eden şımarık geyşa rolünü canlandırdı. Seyircinin gözündeki geleneksel Japon kadını görünümünü gittikçe silmeye başlayan Kyo, 1957’de Kon Ichikawa’nın The Hole filmindeki rolüyle de bu durumu sürdürür.

Street of Shame Machiko KyoKenji Mizoguchi, Street of Shame, 1956

1950’ler boyunca Akira Kurosawa, Kenji Mizoguchi, Teinosuke Kinugasa ve Kozaburo Yoshimura gibi yönetmenlerle çalışan Kyo, kariyerindeki popüler kültürün ve batılı kadın temsili olma durumunu Kon Ichikawa’nın eşi ile kızının nişanlısı arasında ilişki olduğundan şüphelenen bir adamın öyküsünü konu 1959 yapımı Oddsession,  Hiroshi Teshigahara’nın The Face of Another filminde yüzünü değiştirmek zorunda kalan Okuyama’nın eşi rolüyle seyirci karşısına çıkar.

Machiko Kyo’nun çalıştığı Daiei Stüdyosu’nun savaş sonrası zor zamanlar geçirir ve film ürerimi yavaşlayarak 1971 yılında iflas ettiğini açıklar. Bunun üzerine işlerinde azalma yaşayan Machiko Kyo, takip eden yıllarda tiyatro ve televizyon sektöründe işlerde rol almaya başlar. Fukuko Ishii ile geleneksel Japon tiyatrosu oyunları düzenlemeye başlar. Bunun yanında ayrıca 1994 yılında yayınlanan Hana no Ran televizyon dizisinde Hino Shigeko rolünü canlandırır.

The Face of Another Machiko KyoHiroshi Teshigahara, The Face of Another, 1966

1987 yılında Japon Hükümeti tarafından çalışmaları ile Japonya’ya büyük katkılarda bulunmuş, övgüye layık kişilere verilen ‘’Mor Kurdele Madalyası’’ ile ödüllendirilir. Japon Akademi Ödüllerinde ‘’Ömür Boyu Başarı Ödülü’’ ve Japonya İmparatorluğu’nun sınıf değerlendirme sistemi olan Order of te Precious Crown’da 4. Sınıf olan Wisteria’ya layık görülmüştür.

Günümüzde ise yaşamına Tokyo’da devam etmekte olan Japon sinema tarihinin başarılı yüzü Kyo’nun sinema perdesinden ani kopuşu her ne kadar üzücü olsa da Japonya’da oyunculuğu, duruşu ve popülerliği ile bir döneme damga vurmuş önemli isimlerden olmayı başarmış, halen daha da bu sıfatla anılmaya devam etmektedir. O seyircinin zihninde hep Rashomon’da samurayın eşi Masako Kanazawa, Ugetsu’daki Lady Wakasa olarak yaşamaya devam edecektir.

*Bu yazı Japon Sinema Dergisinin 6. sayısında yayınlanmıştır. Yazının başka sitelerde izin alınmadan kullanmaması rica olur! Dergideki diğer yazıları okumak için tıklayınız.



20 Mart 1991 ‘de Yomra ‘da doğdu. 2010’da Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi Halkla İlişkiler ve Tanıtım bölümünden Haziran 2014’de mezun olduktan sonra Marmara Üniversitesi Sinema bölümünde Yüksek Lisans yapmıştır. Çalışmaları: Afrika ve Osmanlı Belgeseli projesinde yapımcı asistanlığı, Marmara Medya Merkezi Tasarım Birimi Öğrenci Koordinatörlüğü, İGİAD Gençlik Kurulu Koordinatörlüğü, Avrupa Rüyası Projesi sanat yönetmenliği yapmıştır.