Kartlardan Gelen Hikayenin Gücü: Kamishibai

Kamishibai sokak tiyatrosu ve öykü anlatım biçimidir. Kami (kağıt) ve shibai(drama) kelimelerinden oluşan kamishibai, “Kağıt Oyunu” anlamına gelir. 1930’ların depresyon döneminde ve savaş sonrası dönemden yirminci yüzyılda televizyonun gelişine kadar popüler olmuştur.

Kağıt oyunu manga ve anime öncülü, çocukları (ve yetişkinleri) fantezi ve hayal dünyasına sürükleyen tipik bir Japon sanat formudur. Tipik bir kamishibai öyküsü, kart üzerine basılan veya çizilen bir düzine resimden oluşur. Performansın başında, kartlar bir butai, bir sahne olarak işlev gören küçük bir ahşap çerçeveye monte edilir. Kamishibaiya olarak adlandırılan anlatıcı hikayeyi anlatır, altındaki yenileri ortaya çıkarmak için butai’den görüntü çekerek öyküyü ilerletir. Bir kamishibai öyküsü, gecikmiş animasyonu anımsatır. Son birkaç yıldır, bu eşsiz anlatı formu küresel bir geri dönüşü sağladı.

Kamishibai ilk olarak Japonya’daki Budist tapınaklarda 12. yüzyılda ortaya çıkmış eski bir görsel hikaye anlatma geleneğinin parçasıdır. Orada rahipler ahlaksal öyküleri büyük ölçüde okur yazar olmayan bir kitleye aktarmak için resim kaydırmaları kullandılar. Kamishibai anlatı tekniği, yüzyıllar boyunca varlığını sürdürdü ve iki dünya savaşı arasında dramatik bir başarı elde etti. O sırada, kamishibaitellers biniciye monte edilmiş küçük bir ahşap tiyatroyla bisikletle dolaştı. Kendilerini bir sokak köşesine ya da bir parka yerleştirdiler ve toplanan izleyiciye şeker sattılar. Bir şeyler satın alan çocuklar hikayeyi takip etmek için en iyi yerleri buldular. O zamanlar, beş milyondan fazla çocuk ve yetişkin kamishibai’yi neredeyse her gün sevmişti. 1950’lerde televizyonun gelişiyle birlikte mobil öykü yazarları yavaş yavaş sokaklardan kayboldu.

Masalların kurgusal dünyasına izleyiciyi dahil eden Kamishibai, dinledikleri masalları görselleriyle izleme şansı elde eden çocukların yaratıcı ve eğitici çalışmalar içerisinde bulunmasına katkı sağlıyor. Türkiye’de de çocuklar için Kamishibai atölyeleri zaman zaman düzenleniyor. Bu konuda Türkiye’de öncü olarakŞeniz Turan ve Serhat Behramoğlu isimleri karşımıza geliyor.

Günümüzde kamishibai tiyatrosu daha az yerde olabilir, ancak gelenek hala yaşamaya devam ediyor!

*Bu yazı YATTAA* dergisinin 21.sayısında yayınlanmıştır.



Yıldızlı gecelerin peşinde bir Van Gogh aşığı...


Translate »