Japonya’da Yeni Yıl Gecesi Geleneği: Omisoka

Yepyeni bir yıla adım atmak için dünyanın dört bir tarafındaki insanlar, kendilerine uğur getireceklerine inandıkları kutlamaları, ritüelleri gerçekleştirirler. Yeni yıl gecesi de tüm bu kutlamaların en yoğunlukta olduğu günlerden biridir.
Yeni yıl gecesi tüm dünyada yaşanmış bir yılı geride bırakmak için kutlanan eğlencelerle anılır. Ama her yaptıklarıyla kalbimizde bir yer kazanan Japonlar için bu günün herkesin bildiği o eğlencelerle hiçbir alakası yoktur.
Yeni yıl gecesine Omisoka adını veren Japonlar için bu gün tamamıyla geçmişin yüklerinden kurtulma, günahlarından arınma ve yeni bir yıl için güzel dileklerde bulunma günüdür. Gelin Japonya’da insanlar yılın son gecesini nasıl geçiriyorlarmış birlikte bir geziye çıkalım.

photo from Matcha

Omisoka’nın tam kelime anlamı ‘’ geleneksel olarak aileyle zaman geçirmek’’ dersek yanlış olmaz. İnsanlar Omisoka’da aile ziyaretleri yaparak büyük sofraların etrafında toplanırlar. Tatlı bir pirinç keki olan Mochi yerler.  Yılın son günü Japon sofralarında uyulması gereken bazı ritüeller vardır.  Bir noodle çeşidi olan Toshikoshi-soba son yemek olarak gece 11’de yenmelidir. Bu gelenek  uzun erişte yemenin uzun bir ömür getireceği ve bir sonraki yıla atlamanızı sağlaması inancından gelmektedir.
Aileyle yenen güzel bir yemekten sonra Japonlar birlikte televizyon izleyip, rahatça otururlar.
Saat gece 12’yi yani yeni bir yılı gösterdiğinde insanlar sokağa çıkıp, evlerinin yakınındaki ve diğer çevrelerdeki tapınakları ziyaret etmeye başlarlar. Yeni yılın ilk dakikalarında yapılan ilk tapınak ziyaretlerine Hatsumode denir. Geleneksel bir tatlı sake olan Amazake tapınağa gelen insanlara ücretsiz olarak verilir. Kalabalık gece boyunca dağılmadan dua etmeye devam eder.


Bütün bir ay sevdikleriyle yiyip, içen Japonlar günün gecesinde tapınak dolaşarak ayrı ayrı dileklerini sunarlar tanrılarına…
Bu yönüyle Omisoka’nın bir eğlence olmaktan çok ruhani bir etkinlik olduğunu kanıtlar niteliktedir.
Yeni yıl gecesi tapınakların önünde yiyecek pazarları kurulur. Sokaklar hiç sakinleşmez.  Sabaha kadar da yiyecek-içecek satışı bitmez.
Tapınaklarda yılın tüm negatif enerjilerini temizlemek için ‘’Oharai’’ törenleri yapılır. Budist anlayışına göre ruh ve bedeni yanıltan 108 dünyevi isteği kaldırmak için ‘’JoyanoKane’’ zili 108 kez çalınır. Bu törenler türbenin ya da tapınağın türüne bağlı olarak farklılıklar gösterebilir.
Bazı insanlar tüm gece uyanık kalarak ya da Ocak ayının ilk günü çok erken kalkarak, yılın ilk gün doğumunu izlemeye giderler. Bunun tüm yıla iyi şans getireceğine inanırlar.
Bunlar Japonların yeni yıl geleneği olan Shogatsu’nun da bir parçasıdır.

*Bu yazı YATTAA* dergisinin 22.sayısında yayınlanmıştır.




Translate »