Japon Sinemasının Simgesel ve Agresif Yüzü: İsuzu Yamada

isuzu-yamada-1

Naniwa erejii (Osaka Elegy), Gion no shimai (Sisters of the Gion) ve Yōjinbō  (Yojimbo) filmleriyle izleyicinin zihnine kazınan İsuzu Yamada, 5 Şubat 1917’de Osaka’da dünyaya gelir. Babası Kusuo Yamada, shinpa tiyatrosunda onnagata rollerine canlandırırken, annesi Ritsu geyşa olan İsuzu, annesinden öğrendiği geleneksel dans ve babasından öğrendiği nagauta (Kelime anlamı ‘’uzun şarkı’’ olan nagauta, kabuki, noh gibi tiyatro oyunlarından söylenmiştir. Samisen eşliğinde söylenen bu şarkı, vokal ve koro eşliğinde de seslendirilmiştir) ile sanata adım atar.

Geyşa olan annesi Ritsu’dan aldığı eğitimler ile sanatçı kişiliğini geliştiren İsuzu, annesinin Nikkatsu Stüdyosu başkanı ile olan iyi bağlantıları sayesinde 13 yaşında sinemaya adım atar. Ve ilk olarak Nikkatsu’nun yapımını üstelediği 1930 yapımı Koete o ken (Beyond Swords) filminde rol alır. Kamera karşısına geçtiği ilk filmde, güzelliğiyle birçok kişiyi büyüler. Japon sinemasının sessiz filmlerinin son döneminde, usta yönetmen Kenji Mizoguchi’nin yönetmenliğini yaptığı 1936 yapımı Naniwa erejii (Osaka Elegy) ve Gion no shimai (Sisters of the Gion) filmlerinde sergilediği büyüleyici performansla tüm seyircileri büyüler. Gion no shimai filminde canlandırdığı geyşa olan Omocha karakteriyle ailesinden aldığı tüm geleneksel ve kültürel kodları ekrana yansıtır. Naniwa erejii filminde canlandırdığı Ayako Murai rolüyle Japon kadının modernleşme yolundaki yüzünü ekran önüne sermeye çalışır.

isuzu-yamada-3

Kariyeri boyunca 120’den fazla film ve televizyon yapımında rol alan Yamada, 1930’ların ortalarında Kenji Mizoguchi’nin yönetmenliğini yaptığı filmlerde oynadığı ‘’düşmüş kadın’’ ve ‘’mücadeleci kadın’’ rolleriyle zihinlerde yer eder. 1935 yapımı Orizuru Osen (The Downfall of Osen) filminde güçlü kadın imajı çizerken 1934 yapımı Aizō Tōge (The Mountain Pass of Love and Hate) filminde ise düşmüş kadın olarak karşımıza çıkar.

Savaş sonrası dönemde, Teinosuke Kinugasa ile evlenen Yamada, 1947 yılında batı tarzı tiyatro oyunlarında rol aldı. Bunun haricinde 1941’de Kino Kieta Otoko (The Man Who Disappeared Yesterday) filminde rol aldı. 1950’li yıllarda ise komedi filmlerinde rol almaya başladı. Gosho’nun 1955 yapımı Takekurabe (Growing Up), Ai no onimotsu (Burden of Love) filmlerinde rol aldı. Akira Kurosawa’nın 1957 yapımı Kumonosu-jo (Throne of Blood) filmindeki bir savaş ağasının hain eşi olan Lady Asaji rolüyle beyazperde de yeniden yükselir. Bu yükselişini ise Yasujiro Ozu’nun 1957 yapımı Tōkyō boshoku (Tokyo Twilight) filmindeki Kikuko ve Akira Kurosawa’nın 1961 yapımı Yōjinbō  (Yojimbo) filmindeki Orin rolüyle taçlandırır. Sinemadaki rollerinin dışında 1981-85 yılları arasında yayınlanan Hissatsu: Sure Death ve 2000 yılında yayınlanan Aoi Tokugawa Sandai televizyon dramalarında rol alır.

isuzu-yamada

9 Temmuz 2012’de Tokyo’da vefat eden İsuzu Yamada, 95 yıllık yaşamına oyunculuğunun yanında, ülke içerisinde militarizme, erkek egemenliğine karşı verdiği feminist hareketlerle de hatırlandı. Japonya’da toplum içerisinde kadının önemini yüksek sesle söyleyen önemli kişilerden olan İsuzu Yamada, kariyeri boyunca birçok ödül kazandı. 1952’de Gendai-jin ve Hakone Fūunroku filmlerindeki performansıyla  Blue Ribbon Ödülleri ve Mainichi Film Ödüllerinde En İyi Kadın Oyuncu Ödüllerini kazandı. 1995 yılında Japon Akademi Ödüllerinde sanat hayatı boyunca göstermiş olduğu başarılar adına ‘’Özel Onur Ödülü’’ aldı. 1993 yılında Japonya Hükümeti tarafından bunka kōrōsha (Person of Cultural Merit) ‘’Kişisel Kültürel Başarı’’ nişanı ile ödüllendirilir. 2000 yılında ise Japonya İmparatoru’nun verdiği ‘’Kültür Nişanına’’, Japonya’nın en önemli kültür ödülüne layık görülür.

[1] Kelime anlamı ‘’uzun şarkı’’ olan nagauta, kabuki, noh gibi tiyatro oyunlarından söylenmiştir. Samisen eşliğinde söylenen bu şarkı, vokal ve koro eşliğinde de seslendirilmiştir.



20 Mart 1991 ‘de Yomra ‘da doğdu. 2010’da Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi Halkla İlişkiler ve Tanıtım bölümünden Haziran 2014’de mezun olduktan sonra Marmara Üniversitesi Sinema bölümünde Yüksek Lisans yapmıştır. Çalışmaları: Afrika ve Osmanlı Belgeseli projesinde yapımcı asistanlığı, Marmara Medya Merkezi Tasarım Birimi Öğrenci Koordinatörlüğü, İGİAD Gençlik Kurulu Koordinatörlüğü, Avrupa Rüyası Projesi sanat yönetmenliği yapmıştır.


Translate »