Japon Sinemasında Tabuları Yıkan Kadın I Kinuyo Tanaka

kinuyo-tanaka

Saikaku Ichidai Onna (The Life of Oharu) ve Sansho Dayu (Sansho the Bailiff) filmleri tanıdığımız Kinuyo Tanaka, Japonya’nın en ünlü sinema oyuncusu ve yönetmenlerindendir. Sinema kariyeri boyunca 250’dan fazla filmde rol alırken 6 filminde yönetmenliğini yaptı. Daha henüz 14 yaşındayken Japon sinemasına sessiz dönemdeyken adım atar. 29 Kasım 1909 yılında Japonya’nın Yamaguchi şehrinde doğan Kinuyo Tanaka, 1924 yılında Shochiku Stüdyosu’nun yapımı olan Genroku onna (A Maid of the Genroku Era) filmiyle birlikte sinema dünyasına adım atar. Yine o dönem filmlerde birlikte çalıştığı yönetmen Hiroshi Shimizu ile evlenir.

Tanaka, Yasujiro Ozu’nun Daigaku wa detakeredo (I Graduated, But, 1929), Heinosuke Gosho’nun Aiyoku no ki (Desire of Night, 1930) gibi sessiz dönem filmlerinde ve ilk sesli film performansı olan 1931 yılında Gosho’nun Madamu to nyobo (The Neighbor’s Wife and Mine) filminde rol alır. Ve Japon sinemasında ses getirerek oyunculuğu ile ön plana çıkar. Bu dönemde Yasujiro Ozu’nun 1933 yapımı Tokyo no Onna (Woman of Tokyo) ve Heinosuke Gosho’nun Izu no odoriko (The Dancing Girl of Izu) gibi önemli filmlerde rol alır.

sansho-the-bailiff-film

İlk dönemlerde rol aldığı filmlerle üne kavuşan Tanaka’nın adıyla filmler yapılmaya başlanır ve bu filmlerde başrollerde oynar. Heinosuke Gosho 1930 yılında Kinuyo Monogatari (The Kinuyo Story), Hiromoso Nomura 1937’de Joi Kinuyo sensei (Doctor Kinuyo) ve 1940 yılında ise Kinuyo no hatsukoi (Kinuyo’s First Love) filmlerini yapar. Bu gelişmelerin dışında savaş öncesi çekilen ve Japon sinemasında hasılat rekoru kıran Hiromasa Nomura’nın 1938 yapımı Aizen-Katsura (Flower in Storm) filminde rol alır.

Japon sinemasında yıldız oyuncu konumunda en zirvede olan Kinuyo Tanaka zamanla dergilerinde sayfalarını süsler. Savaş sonrası Japonya ile Amerika arasında kültür elçisi görevi üstlenen Kinuyo Tanaka, 1950’li yıllarda dergilerde yaptığı söyleşilerde ve çekildiği fotoğraflar da Batılı tarzda giyinen ve davranan Japon kadını rol modelini çizmiştir. Amerika’ya giderek burada gazeteler ve dergilere röportajlar verdi. Ve bu dönemde Tanaka adına birçok haber yapılırken karikatürler çizildi. Ünü sinemanın dışına taşarak bir kültürel obje haline dönüştü.

kinuyo-tanaka-1

Kenji Mizoguchi’nin 1952 yapımı Saikaku Ichidai Onna (The Life of Oharu) ve 1954 yapımı Sansho Dayu (Sansho the Bailiff) filmlerde rol alarak kariyerinin olgunluk döneminde sinemanın zirvesine yerleşti. Magazinden kazandığı popülerlik ve filmlerdeki oyunculuğunun getirdiği seyirci ilgisini arkasına alarak yeni çalışmalara imza attı.

Magazin dünyasından kazandığı ününü ve zamanında çalıştığı usta yönetmenlerinden edindiği tecrübe ve bilgiyi kullanarak 1953 yılında kamera arkasına geçerek Japon sinemasının ilk kadın yönetmeni olma unvanını kazandı. 1953 yılında çektiği Koibumi (Love Letter) filminin ardından beş film daha çekti. 1955 yılında Tsuki wa noborinu (The Moon Has Risen) ve Chibusa yo eien nare (The Eternal Breasts), 1960 yılında Ruten no Ouhi (The Wandering Princess), 1961’de Onna bakari no yoru (Girls of the Night) ve 1962’de Ogin sama (Love Under the Crucifix) filmlerinin yönetmenliklerini yaptı. Çektiği altı filmde jidai-geki (kostümlü drama), shomin-geki (alt-orta sınıf melodramı) ya da sbin-geki (realist drama) türünde eski kalıpları kullanan klasik filmlere imza attı. Filmlerinde kadınlar kültürdeki kuralların dışına çıkamazken sevgi, aşk gibi duyguları mizah ile anlatmıştır.

kinuyo-tanaka-2

Cinsel rollerin katı olduğu Japonya’da başlangıcından itibaren erkeklerin hâkim olduğu sinema sektöründe oyuncu olarak en zirveye çıkması ve bunu zaman içerisinde kamera arkasına geçerek yönetmen olarak taçlandırması takdire şayandır. 21 Mart 1977 yılında vefat eden Tanaka 67 yıllık yaşamına birçok başarı sığdırmayı başarmıştır. İlk filmi olan Koibumi (Love Letter) 1954 yılında  Cannes Film Festivalinde gösterilirken Kei Kumai’nin 1974 yapımı Sandakan hachiban shokan: Bokyo (Sandakan No. 8) filmiyle 1975’de düzenlenen Kinema Jumpo Ödüllerinde ‘’En İyi Kadın Oyuncu’’ ödülü kazanmıştır. 1970 yılında Japon Hükümeti tarafından Onur Madalyası’na layık görülen sanatçı, 1977 yılında ise Kutsal Hazine Altın ve Gümüş Yıldız Nişanı’nın üçüncü sınıfına layık görülmüştür.    

*Bu yazı Japon Sinema E-Dergisinin 8.sayısında yayınlanmıştır. Dergideki diğer yazıları okumak için tıklayınız.



20 Mart 1991 ‘de Yomra ‘da doğdu. 2010’da Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi Halkla İlişkiler ve Tanıtım bölümünden Haziran 2014’de mezun olduktan sonra Marmara Üniversitesi Sinema bölümünde Yüksek Lisans yapmıştır. Çalışmaları: Afrika ve Osmanlı Belgeseli projesinde yapımcı asistanlığı, Marmara Medya Merkezi Tasarım Birimi Öğrenci Koordinatörlüğü, İGİAD Gençlik Kurulu Koordinatörlüğü, Avrupa Rüyası Projesi sanat yönetmenliği yapmıştır.