Japon Sineması Avantgarde Yönetmen | Nagisa Oshima

“Japon sinemasına olan nefretim, tamamıyla her şeyini içeriyordu.”

Nuberu Bagu’ya dayanan köklerine karşın daha çok auteur eğilim içinde olan bir dönemin başlangıcı olan Oshima, aslında ağırlıklı olarak Japon Sineması’na getirdiği erotik film açılımıyla tanınmaktadır. Nuberu Bagu akımı içinde de temel meselelerden biri olan toplumsal baskılar ve ensest yönelimli cinsellik gibi temaları kendine temel seçen yönetmenin sineması bu yönden, pornografik kültürü belli bir sinemasal anlatıyla birleştirmeyi başarır. Bu açıdan Oshima’nın filmleri ne yüzeysel erotik filmlerin yüzeyselliğindedir ne de ana akımın genel tabularına uymakta- dır. Herhangi bir sansür sınırlaması koymadan erotizmi sinemasında kullanan yönetmen, aslında burada gerçekçi bir bakış açısı ortaya koymuştur. Filmlerinde insanoğlunun derinliklerinde yatan cinselliği anlamak için onu estetize etmeden olduğu gibi kullanmıştır.
Sinema tarihini de çok iyi takip eden 1932 doğumlu Oshima, bir anlamda kültürel türlerde seri üretime kayan beş büyük şirketli sistemden kaçarak bağımsız prodüksiyonlar ile Japonya’daki ‘auteur sinemasının şanına şan katmasını sağlamıştır. Masumura’nın cinsel özgürlük/cinsel kimlik meselesiyle, Teshigahara’nın Antonioni/Resnais gelenekleriyle, Suzuki’nin gangster filmi kalıplarını sanrısal-absürt hale getirmekle, Shinoda’nın devrimci estetik yaratmayla, Shindô’nun ise J-horror geleneğinin ilk tuğlalarını koymakla uğraştığı bir süreçte yönetmen, bu devrenin en serbest ve eklektik ismi olarak kendini kabul ettirmeyi başarmış- tır.118 ‘Cinsellik-şiddet kullanımı’,‘tehlikeli-tartışmalı meseleler’ ve ‘kla- sik Japonya’dan kopma’ gibi konularda onun adı, birçok yönetmenin öncüsü olarak kabul edilmiştir.
Japon Yeni Dalga’sının ilk filmlerinden biri olarak kabul gören Nagisa Oshima’nın 1959 yapımı ilk filmi, Ai to Kibo no Machi /Aşk ve Umut Kenti (The Town of the Love and Hope, 1959, Shochiku)’dir. Filmin DVD ya da VHS baskısı olmadığı için sadece özel arşivlerde veya retrospektif programlarda bulanabilmektedir. Acımasız bir dünyada yolunu bulmaya çalışan bir genç adamın hikâyesini anlatan film, Japonya’nın genç kuşağını bekleyen zor seçimlere ilişkin taze bir politik bakışa sahip olan “acımasız gençlik” filmlerindendir. Oshima, kamerasını ilk olarak günümüz dünyasından genç karakterlere uzatmıştır. Seishun Zankoku Monogatari (Naked Youth, 1960, Shochiku), Taiyô no Hakaba (The Sun’s Burial, 1960, Shochiku) ve Nihon no Yoru to Kiri’den (Night and Fog in Japan, 1960, Shochiku) oluşan gençlik üçlemesi, onun bir teorisyen ve eleştirmen olarak yaklaşımını ortaya koymuştur. Bu filmler, sinemaskop oranında elde tutulan kameranın gözlemci konumunu, renkli pelikül yoluyla bir ‘toplumsal asilik’ sürecine çevirdikten sonra, Japon İmparatorluğu’na da dil uzatan bir ‘yıkım’ amacı güdüyordu. Japonya’da geleneksel tür filmleri ya da mekân içi minimalist eserler zirve yapmışken, Ôshima’nın gençlik filmleriyle ‘radikal’ bir yaklaşım benimsiyordu. Yönetmenin bu yaklaşımı, klasik anlatıyı zedeleyip gençliği tartışmalı temalarla yorumlamasını sağlamıştır.
60’ların ikinci yarısında gerçek özgürlükçü ruhunu bulan Oshima, Etsuraku (Pleasures of the Flesh, 1965, Shozosha) ve Hakuchû no tôrima (Violence at Noon, 1966, Sozosha) ile büyük oranda Godardiyen kimliğini açığa çıkarmıştır. Etsuraku’da halüsinatif ve şüphe yüklü Hitchcockyen gerilim mizanseni, ‘yakuza’ evrenini Lynch dünyasına uygun hale getiren neo-noir elbisesiyle dikkat çekerken dolandırıcılık, riyakârlık, ikiyüzlülük, paragözlük gibi modern toplumun, materyalizmin sorunlarıyla ilgilenmiştir. Yakuza filmi ve pink film geleneğini beklenen sonuçlarından arındırıp şüphe yüklü bir atmosfer yaratarak saplantıyı bambaşka bir portreye çevirmiştir. Genel hatlarıyla saldırgan bir adamı koruyan iki kadın (karısı ve kurbanı) etrafında şekillenen, cinayet ve tecavüz âlemini çevreleyen Hakuchi no Torima’da ise seri katil filmlerine günümüzde ancak Philippe Grandrieux’nün yapabileceği kadar, “Sombre” vari (1998) hiççi ve soyut bir yaklaşımda bulunmuştur. İki binden fazla parça ve yaratıcı geniş ekran kompozisyonların zenginliğini içeren sıçramalı kurgu ve seyircinin algısını umursamayan kamera hareketleri derken siyah-beyazda ölçeklerinden kaydırmalarına kadar gerçek bir Godard düşüncesi harekete geçirir. Hikâye kurgusunu allak bullak eden yapının başlangıcında bir tecavüzün olması ise seyirciyi birazcık “Rashômon” (1950) gerçeğinin sonuçsuz ve özgürlükçü haline götürmüştür.120
Yeni Dalga’nın etkili figürlerinden zeki bir provokatör olan Oshima, 1968 yapımı kara hicivle ilgi uyandıran, onun en şaşırtıcı siyasi ifadelerinden biri olan Kōshikei (Death by Hanging, 1968, Shochiku) çekmiştir. Ölümle ilgili olan bu kara güldürü filminde Japonya’da idamla hükümlü bir Koreli adamın, idamdan kurtuluşunu ve yetkilileri ne yapacağı konusunda paniğe düşürüşünü konu edinir. İlk başta rahatsız edici ve tuhaf bir şekilde eğlenceli olan filmde Oshima, şehrindeki Koreli mültecilere muamelenin ve ölüm cezasının yıkıcı ve gerçeküstü ithamlarını sorguluyor ve ırkçılığı mercek altına almıştır. 1976 Fransız-Japon ortak yapımı filmi Ai no korīda’da (In the Realm of the Senses, 1967, Argos Films) ise cinsellik, şiddet ve güç karmaşıklığının tasvirini yapar. Bir zina olayından yola çıkarak cinsel baskılar üzerinde durması, tutkulu sevişme ve şiddet sahneleri içermesi sebebiyle film çok ses getirir ve sansürle karşı karşıya kalır. Oshima Ai no Borei’de (Empire of Passion, 1978, Argos Films) aynı konuları işlemeyi sürdürmüştür. Bu filmle 1978 yılında Cannes Film Festivali En İyi Yönetmen Ödülü’nü kazanmıştır. Britanya-Japon ortak yapımı olarak çektiği 1983 yapımı b’da (Merry Christmas, Mr. Lawrence, 1983, National Film Trustees) ise, II. Dünya Savaşı sırasında Japonlara ait bir tutsak kampının yöneticisiyle tutsak düşmüş bir İngiliz subayı arasındaki aşk ilişkisini anlatmıştır.

Filmografi

Ai to Kibo no Machi (A Town of Love and Hope), (1959) Dram
Asu no Taiyou (Tomorrow’s Sun), (1959) Komedi, Kısa film
Nihon no Yoru to Kiri (Night and Fog in Japan), (1960) Dram
Seishun Zankoku Monogatari (Cruel Story of a Youth), (1960) Dram
Shiku (The Catch), (1961) Dram
Amakusa Shiro Tokisada (The Rebel), (1962) Dram
Watashi no Beretto (It’s Me Here, Bellett), (1963) Kısa film, Tv Filmi
Etsuraku (Pleasures of the Flesh)(1965) Dram, Gerilim

Yunbogi no Nikki (Diary of a Yunbogi Boy), (1965) Belgesel, Kısa film
Hakuchi no Torima (Violence at Noon), (1966) Gerilim
Nihon Shunka Kou (Sing a Song of Sex), (1967) Dram, Komedi
Ninja Bugei-cho (Band of Ninja), (1967) Animasyon, Dram, Aksiyon
Muri Shinju: Nihon no Natsu (Japanese Summer: Double Suicide), (1967) Gerilim
Koshikei (Death by Hanging), (1968) Komedi, Suç
Kaetta Kita Yopparai (Three Resurrected Drunkards), (1968) Aksiyon, Komedi
Diary of a Shinjuku Thief/ Shinjuku Dorobo Nikki (1968) Dram, Komedi
Shounen (Boy), (1969) Dram
Tokyo Senso Sengo Hiwa (The Man Who Left His Will on Film), (1970) Dram, Avantgarde
Gishiki (The Ceremony), (1971) Dram
Natsu no Imoto (Dear Summer Sister), (1972) Dram
Ai no Corrida (In the Realm of the Senses), (1976) Dram, Romantik, Erotik
Ai no Borei (Empire of Passion), (1978) Dram, Korku, Romantik
Furyo (Merry Christmas, Mr.Lawrence), (1983) Dram, Aksiyon
Max Mon Amour, (1986) Komedi, Romantik, Kült
Kyoto, My Mother’s Place, (1991) Belgesel
Nihon Eigo no Hyaku Nen (100 Years of Japanese Cinema), (1994) Belgesel, TV Filmi
Gohatto (Taboo), (1999) Dram, Tarih, Eşcinsel



Yıldızlı gecelerin peşinde bir Van Gogh aşığı...


Translate »