Japon Sanatında Dönemler ve Özellikleri

Japon Sanatı denince akla ne gelir? Belki bol sakura çiçekli, bahar esintili tablolar, belki kabuki sanatçılarının resimleri veya kimonolar içinde Japon kadınlarının tasvir edildiği çizimler.

Her toplumda olduğu gibi Japon Sanatı da dönemlere göre şekillenmiş ve değişmiş. Japon tarihi çok eskiye dayandığı için her dönemin kendine has atmosferi ve sanat eserleri, sanatçıları vardır. Gelin bu dönemleri ve sanatını birlikte anlamaya çalışalım.

  • Jōmon Dönemi

En en en eskiye, m.ö. 14.000 – 300 yılları arasına, Jomon dönemine gidelim. Jomonlar Japonya’nın en eski yerlileri olarak kabul edilir.

Avcılık toplayıcılıkla yaşayan bu toplum, odun evlerde yaşamış ve bu evleri o dönemlere ait işlemeli vazolarla, heykelciklerle süslemiştir. Dönemin simgelesi hali gelmiş kil heykelciklere dogu adı verilir.

  • Yayoi Dönemi

Buluntularına günümüzün Tokyo’sunda rastladığımız Yayoi insanları, M.Ö. 350 yılında Japonya topraklarına gelmiş ve beraberlerinde bilgi ve toprağı işleme, pirinç yetiştirme kültürünü de getirmişlerdir. Bu dönemde seramik ve kilin yanında artık madeni de işleyerek ayna, dotaku isimli çan gibi şeyler üretmişlerdir.

  • Kofun Dönemi Sanatı

Japon sanatının bu üçüncü evresi ise bol bol yayoi izleri taşıyor. Yine kilden yapılma heykeller karşımıza çıkıyor; bunlardan en belirgin olanı ise mezar başlarına dikilen haniwa isimli heykelcikler.

  • Asuka ve Nara Dönemi

Sanırım Japon tarihi ve sanatının en belirgin olduğu dönemlerden birisi  Asuka ve Nara dönemine denk gelmekte. İsminiyse Japonya’nın önemli yerleşim yerleri olan Asuka ve Nara şehirlerinden almakta. Bu dönem yönetim bu şehirlerde yer almış. Dönemin belirgin özelliği ise Asya kültürü olarak tanımlayabileceğimiz kıtasal kültürün bu dönemde şekillenmeye başlamış olması.Çin ve Kore ile ilişkilerin kurulması sonucunda sanata en çok yansıyan şey Budizm. Yeni mimari ve resim teknikleri geliştirilmiş ve en belirgin olan Buda heykelleri 6 ve 7. yüzyılda ortaya çıkmıştır.

  • Heian Dönemi

Erken Heian sanatı, Fujiwara Sanatı, E-maki olarak bölümlere ayrılan Heian döneminin ilk periyodunda, yıllar evvel (sözde) stres atma vaadiyle  karşımıza yetişkinler için boyama kitabı olarak çıkarılan mandala diyagramları bu döneme ait yani. Spiritüel bir tarafı olan bu mandala çizimleri Budizm’e ait bir diğer ögedir.

E-maki ise parşömen resimlerine verilen addır. Japon resim sanatının bel kemiği tam da burada oluşmuştur.

  • Kamakura Dönemi

Atmosferi tanımlamak gerekirse, bu dönem iki güçlü klanın çarpıştığı bir dönemdir. Heykel sanatı biçim değiştirerek daha gerçekçi heykel seviyesine gelmiş, kaligrafi ve resim ise ön planda olmuştur.

  • Muromachi Dönemi

Budizmin Japon sanatına yansımaya başladığından söz etmiştik. Bu dönemde Çin’den taşınmış birçok eser Japon sanatçılarını etkilemiş, bu etki özellikle resimler, zen tapınaklarının dizaynına yansımıştır. Tabii Çin resimlerini bir tık daha değiştirip renkler kullanarak geliştirmişlerdir.

  • Azuchi – Momoyama Dönemi

Japonların geleneksel kaydırma kapılarının üzerindeki manzara resimlerini görmüşsünüzdür. Kano Eitoku tarafından kurulan Kano okulu sayesinde bu teknik gelişmiş ve günümüze kadar devam etmiştir.

  • Edo Dönemi

Edo dönemi Japonya’nın tamamen dışa kaplı olduğu dönemdir. Ne dışarıdan gelen bir akım Japon sanatını etkilemiş, ne de Japon sanatı dışarıya yayılmıştır. Bu sebepten ki Japon sanatının en arı olduğu dönem diyebiliriz. Ukiyo –e dediğimiz odun baskı yöntemiyle yapılan resimler bu dönemde karşılaşıyoruz. Toplumsal izolasyonun son bulmasıyla ise önemli bir sanatçı olan Katsushika Hokusai tüm dünyada ün kazanmıştır.

  • Savaş Öncesi Dönem

Bu dönemde batı etkileri bir nebze de olsa artmaya başlamış, Japon resimleri batı tarzında çizilmeye başlanmıştır. Jihei Ogawa tarafından geleneksel Japon bahçeleri inşa edilmiş, ve manga ortaya çıkmaya başlamıştır.

  • Savaş Sonrası Dönem:

Savaş sonrasında Japon sanatçılar biraz daha uluslar arası eserler üretmeye başlamış.özellikle güzel sanatlar, dekorasyon, konsept ve performans sanatları gibi  Amerika etkisi  Japon Sanatı’na yansımıştır.  Tabii bu etki dijital ortama da taşınarak anime, video oyunları gibi pek çoklarına öncelik etmiş, hatta takdir edersiniz ki Japonlar bu konuda kendine has bir stil yaratmışlar. Milattan önce dönemdeki bir vazodan taa buralara kadar gelmiş,gelişmiş ve gelişmekte Japon sanatı. 🙂




Translate »