Japon Müziği ve Gamlar

Hepimiz Japonya’ya ait bir müziği dinlediğimizde, daha önce duymadığımız tınılar yakalarız ve bize gerçekten çok farklı gelir. İster popüler müzik olsun, ister geleneksel müzik olsun; Japonya’dan çıkan müziklerde hep değişik bir tını vardır.

Batı müziğinde 12 tane ses vardır ve bu 12 ses bir oktavı oluşturur. Bu 12 ses çeşitli kurallara göre dizildiğinde çeşitli müzik dizileri (Fransız ekolünden gelenler gam da der) oluşur. Bu müzik dizileri ise birbirine çeşitli kurallara göre bağlı olduğundan bir tonda çaldığınız bir şarkıyı ritmi bozmadan farklı bir tondan da çalabilirsiniz. Örneğin şarkımız do tonunda ve enstrüman eşliğinde şarkımızı söylüyoruz ama sesimiz bir türlü enstrümanın sesiyle uyuşmuyor. Bu durumda şarkının notalarını (dolayısıyla akorlarını da) farklı tonlara çekeriz ve sesimize uygun hala getiririz.

Doğu müziği ise Batı müziğinden çok farklıdır. Batı müziğinde bir oktavda 12 tane ses varken Doğu müziğinde bir oktavda belki de yüzlerce ses vardır. Fakat bu zenginlik bazı sorunlara yol açmaktadır. Örneğin yukarıdaki örnekteki gibi sesiniz şarkını orijinal tonuyla uyuşmadığında notaları kaydırıp çalma imkanınız pek olmaz. Ayrıca sesler belirli bir düzende olmadıkları için akor oluşturmak pek mümkün değildir. Bu nedenle, eğer dikkat ettiyseniz Asya’daki enstrümanların çoğunun sapında perde demirleri bulunmaz. Çünkü müzikle birlikte çoğu zaman enstrümanın akordunu da değiştirirsiniz ve klavyedeki notaların pozisyonları da sürekli değişir. Bu nedenle notaları belirli pozisyonlara sabitlemek pek de mümkün değildir.

Batı ve Doğu müzikleri arasındaki bu farklardan ötürü, Japon müziğini inceleyen pek çok insan müzikteki mikrotonlardan ötürü Batı müziğine tam doğru bir şekilde aktaramamışlardır. Örneğin Hirajoshi gamı için

C-E-F♯-G-B

C-D♭-F-G♭-B♭

C-D-E♭-G-A♭

şeklinde dizilişler yapılmıştır.

Japon popüler müziğinde batı esntrümanları kullanılıyor bildiğiniz gibi. Fakat yine de Batının rock müziği ile Japonya’nın Rock müziği bir türlü aynı gelmez kulağımıza.

Sebebi ise Japonların hala kendi gamlarından vazgeçememiş olmasıdır. Popüler müzikte bile hala bu gamları duyarsınız. Aslında bunun sebebi biraz da Japonca’nın yapısından kaynaklı. Sonuçta Japon geleneksel gamları Japonca şarkılara göre ortaya çıkmış bir gam ve Japon şarkılarıyla Batı şarkıları her zaman aynı müzikselliğe sahip olmuyor. Bu nedenle J-Pop da J-Rock da kulağımıza farklı geliyor.

Yukarıda da belirttiğim gibi Japon gamları tam olarak Batı müziğine çevirilemiyor bu nedenle Japonlar beste yaparken genelde bu sesleri kullandıkları Batı müziği gamlarına yedirirler.

Örneğin yukarıdaki Hirajoshi örneğini ele alalım. Üçüncü dizilişten yola çıkarsak elimizde C-D-E♭-G-A♭ notaları vardır. Bundan sonra yapacağım iş, aynı notaları içinde bulunduran bir gam aramak olacak ki, bu notaları gama yedirebileyim. Şimdi kolay olsun diye ilk notadan yola çıkalım. İlk notamız C yani ülkemizdeki haliyle do. Do notasından yola çıkarak majör ve minör bir gam oluşturabiliriz.

Do Majör:

C-D-E-F-G-A-B

Do Minör:

C-D-E♭-F-G-A♭-B♭

Ne kadar da ilginç değil mi? Do minör de Hirajoshi’nin içinde olan C-D-E♭-G-A♭ sesleri var. Bu nedenle F ve B♭ notalarını kullanmadığımız sürece, çaldığımız do minör gamı Hirajoshi olacaktır.

Elimizdeki 5 tane sesle bir melodi yaptık diyelim. Bu sefer akor problemimiz ortaya çıktı. Öyle akorlar seçmemiz gerekir ki içinde F ve B♭ olmasın. Tonumuz do minör olduğu için hemen do minör akoruna bakalım:

C-E♭- G

Hirajoshi’ye ters gelen bir nota olmadığına göre Cm (Do minör) akorumuz cepte.

İkinci akoru da D sesinden ötürü D akoru seçmek istiyorum. Ama bir sıkıntı var. D majör akorunda F# sesi varı. Yani gamımızla alakasız. Bu nedenle D minör akoruna bakıyorum. D minör akoru, Bu sefer de A notası var ve bize A♭ lazım. O zaman D minör akorunu modifiye ediyorum biraz ve Dm7b5 akorunu kullanıyorum. Son akor olarak da içinde G-B♭-D seslerini barındıran Gm akorunu kullanıyorum.

Böylece C-D-E♭-G-A♭ notalarını ve Cm-Dm7b5-Gm akorlarını kullanarak basit bir şarkı yazabiliriz. Elbette ki benim yazdığım sadece işin temeli. Müzik bilginize göre buradan yola çıkarak çok çeşitli varyasyonlar elde edebilirsiniz.



Japon müzisyenler tarafından hayatı kaydırılan bir insan. Gitar otakusu. Müzik dinlemezse ölecek hastalığından müzdarip olduğundan zaman zaman müziksizlik krizlerine girer.


Translate »