Geleneksel Japon Müziği

japon-müziği-japonsinemasi

Sanatsal bir form olarak müzik, sessizlik ile sesin belli bir zaman aralığında ifade edilir. Duyulara yönelik etkileşim yaratan müzik tarihsel dönem, bölge, kültür ve kişisel beğenilere bağımlı olarak önemli farklılıklar gösterir. Genel olarak müziğin tanımı Batı tarafından şekillendirilmiş olsa da her kültürün kendine özgü modern ve geleneksel müzik türleri vardır.

Japonya’da müzik her zaman din, şiir, tiyatro ve dansla (no, kabuki, bunkaru) iç içe olmuştur. Japon müziği geleneksel ve modern olarak iki tarza ayrılır ve geniş bir yelpazeye sahiptir. Japonca’da müzik kelimesi ongaku (音楽 )’dur; kanjide   “on” (音)  “ses” ve “gaku” (楽) “zevk” kelimelerinin birleşmesinden oluşmuştur.

Geleneksel Japon Müziği

Geleneksel Japon müziği Japonya’nın halk müziğidir. Tiyatro, saray müziği (gagaku) ve enstrümental olarak üçe ayrılır.

Tiyatro; Japonya’da müziklerin önemli rol oynadığı drama türünde bir çok tiyatro formları mevcut. Ancak bunların başını Noh ve Kabuki tiyatroları çekmektedir. Noh tiyatrosu Japon geleneklerini en üst düzeyde yansıtan ve bilinen en eski tiyatrodur. Tiyatronun müziği  hayashi-kata adı verilen bir enstrümental topluluk tarafından çalınır. Kullanılan enstrümanlar ise taiko (Japon davulu), ōtsuzumi (büyük bir kum saatine benzeyen davul), kotsuzumi (küçük kumsaati şeklindeki davul) ve  nohkan (bambu flüt). Hayashi topluluğu Noh tiyatrosunda yokyoku (vokal koro) ile birlikte sahne alır. Kabuki tiyatrosu parlak makyajı, harikulade kostümleri ve dekorları ile Japonya’nın dini öğeler barındırmayan klasik tiyatrosudur. Kabuki’nin ilk örneklerinde Noh tiyatrosundaki Hayashi topluluğu yer alırdı. Sonralarda ise Kabuki shamisen (bağlama) gibi enstürmanları da içermeye başladı. Kabuki müziği 3 kategoriye ayrılabilir: geza, shosa-ongaku ve ki &tsukete. Geza; Kuromisu olarak adlandırılan siyah bambu perdenin arkasından, sahnenin sağında gerçekleştirilen ses efektleri ve müzikleri içerir. Üç çeşidi vardır: ilki şarkı,ikincisi şarkısız shamisen sesi, üçüncüsü ise norimono olarak adlandırılıan shamisen yanında diğer enstürümanlarla birlikte yapılan müziktir. Shosa-ongaku; dans ve oyunculukla birlikte sahnelenen müziktir. Shosa-ongaku  Takemoto, Nagauta, Tokiwazu ve Kiyomoto müzik tarzlarını içerir. Takemoto müziği oyunculuğa eşlik ederken diğerleri kabuki dansına eşlik eder. Takemoto’da genel olarak sahnelenen bölüme ilişkin kısımlar seslendirilir. Aktörler dizeleri Takemoto ile senkronize şekilde söylemeye çalışır.

kabuki tiyatrosu

Naguata Geza’da en çok görülen biçimlerden biridir. Bu biçimde utakata adı verilen şarkıcılar ve shamisen çalan kişiler (shamisenkata) yer alır. Utakata sahnenin sağına shamisenkata ise soluna orturur, shamisenkata tiz sesler çıkaran hasozao shamisen (ince boyunlu bağlama) kullanır. Tokiwazu, tayu adı verilen ezberden okuyan kişilerden oluşur ve shamisenkata chuzao (orta boyunlu bağlama) kullanır. Tokiwazu Kiyomoto müziği ile benzerlik gösterse de daha ağır tempolu işler ve sahnede gerçekleştirilir. Kiyomoto da tayu ve shimasenkatadan oluşur ve chuzao kullanılır; ancak kelimeler ve cümleler duygu yüklü olduğu için çok tiz tonlarda okunur. Ki ve Tsukute; iki adet kare meşe tahta parçasıyla yapılan farklı seslerin oluşumunu kapsar. İki tahtayı birlikte vurduğunuzda çıkan ses “ki”, ikisini sert bir keresteye doğru vurduğunuzda çıkan ses ise “tsukute” olarak adlandırılır.

Saray Müziği (Gagaku); Gagaku Japonya’nın en eski geleneksel müziğidir. İçerisinde şarkılar, danslar ve diğer Asya müzikleri yer alır. Gagaku’nun 2 tarzı vardır: enstürmental müzik olan kigaku ve vokal müzik olan seigaku. Gagaku türleri ise 3 tanedir:  Shōmyō; bir çeşit Budist müziği olan shoumyou, vecizelere eklenen melodilerden oluşur. Kökeni Hindistan’dır, Japonya’da ise Nara döneminde başlamıştır. Shoumyou, bir veya birden fazla rahip tarafından söylenen capelladır. Jōruri; shamisen ile birlikte öykü anlatımının olduğu bir müzik türüdür. Birçok çeşidi bulunmakla birlikte asırlardır süre gelen ve bugün de devam eden gelenekleri vardır. Nagauta; shamisenin kullanıldığı bir müziktir. Kabuki dansı için, kabuki diyalokları için ve kabukiden bağımsız olmak üzere kendi içinde üç tarza ayrılır.

Enka: Enka ikinci dünya savaşı öncesi ve sonrasında Japonların en popüler müziği olmuştur. Günümüzde ise yaşlılar arasında en sevilen müzik türüdür. Enka şarkıları genelde ümitsiz aşklar, nostalji vb konularla ile ilgili sözlerden oluşun hüzünlü şarkılardır ve şarkıcıları, özellikle kadınlar, genelde geleneksel kıyafet olan kimono ile şarkılarını söylerler.

Ünlü Enka şarkıcıları: Koboyashi Sachiko, Hikawa Kiyoshi,Tendo Yoshimi, Tsuki Hiroshi.

春日神社ー篠山ー翁奉納P1011774

Enstrümental Müzik; Enstrümental müzikte, geleneksel Japon halk müzikleri çalınır. Enstrümanlar arasında telli, vurmalı ve üflemeli çalgılar yer alır. Bu enstrümanlara kısaca değinecek olursak;

ÜFLEMELİ ÇALGILAR

Hotchiku: Erdem bambusu olarak adlandırılan dikey Japon neyi.

Nohkan:  Kabuki ve Noh tiyatrolarında kullanılan, çok tiz sese sahip enine Japon neyi.

Ryouteki: Gagaku’larda kullanılan ve dragon flüt olarak adlandırılan enine ney türü.

Shakuhachi: Rahipler tarafından kullanılan dikey ney türü.

Shinobue: Çok tiz sesli enine ney türü.

Hichiriki: İki dilli, hem gagaku müziği hemde ryouteki enstrümanı olarak kullanılabilen flüt.

Shou:  Serbest dilli, 17 ince bambu borulu üflemeli enstrüman.

Yu: Shou’ya benzer serbest dilli antik Çin üflemeli enstürmanı.

Horagai: Trompet olarak kullanılan büyük deniz kabuklarından oluşan üflemeli çalgı.

taiko

VURMALI ÇALGILAR

Kakko: İki başlı Japon davulu.

Taiko: Japon savaş davulu.

Otsuzumi: Kum saati şeklindeki küçük boy davul.

Tsuzumi: Kum saati şeklindeki büyük  boy davul.

Shime-daiko: Küçük Japon davulu.

Hyoshigi: Bambudan yapılan ve süslü iple birbirine bağlanan tokmaklar.

Shouko: Küçük bronz çan.

TELLİ ÇALGILAR

Biwa: Kısa boyunlu, süslemeli ud. Öykü anlatımlarında kullanılır.

Ichigenkin: Tek telli kanun. Geleneksel şarkılarda kullanılır.

Sanshin: Üç telli shamisen(bağlama).

Yamatogoto:  6 veya 7 telli kanun. Koto ve diğer telli enstürmanlara oranla yerli olduğuna inanılan çalgı aleti.

Kokyou:  Yay ile çalınan telli çalgı.

Koto: 13 telden oluşan telli çalgı olan Koto, Japonya’nın geleneksel enstürmanıdır.

Geleneksel müziği merak edip dinlemek isteyenler için ise şunları önerebiliriz:

The Rough Guide to the Music of Japan

Oki – Dub Ainu, Umeko Ando – Upopo Sanke

Japanese Traditional Music Vol 1-3-: Gagaku, Nogaku; Kabuki

Yoshida Brothers – 1, 2 and 3.

*Bu yazı Japon Sinema Dergisinin 6. sayısında yayınlanmıştır. Dergideki diğer yazıları okumak için tıklayınız.



Yıldızlı gecelerin peşinde bir Van Gogh aşığı...


Translate »