Anime ve Manganın Dünya Pazarındaki Yolculuğu

Anime ve Manga Pazarı

Japon eğlence kültürünün önemli öğelerinden olan anime ve mangalar, ülke sınırlarını aşarak zamanla tüm dünyada tercih edilen bir eğlence aracı olmayı başarmıştır. Bu uluslararası başarıda hiç kuşkusuz pazarlama stratejilerinin başarısı yadsınamaz.

Son yıllarda küresel medya piyasasında hızla yayılana ve bir fenomen haline gelen anime ve mangaya olan ilgi gün geçtikçe artmaktadır. Bu artan ilgiye yönelik olarak şirketlerin pazarlama stratejileri de gelişmektedir. Bu kültürel kaynakları pazarlamak amacıyla her yaştan hedef kitleye yönelik yöntemler denenmiş ve denenmektedir.

Ortaya çıkışı 1910’lara kadar uzanan Japon animasyonu olan ‘’anime’’ bu topraklarda Fransız animasyon sanatçısı Emile Cohl’un eserlerinin Japon sanatçılar üzerinde bıraktığı etkilerden yola çıkarak 1915 yılında Japon sanatçılar kendi çalışmalarını ortaya koymaya başlamışlar. Zamanla Toei, Nikkatsu gibi önemli Japon yapım şirketleri animasyon çalışmaları yapmaya başlamışlar. 1920’lerde dış ülkelerden animasyon ithalatı artmasıyla birlikte bu alanda sanatsal ilerleme hızlanmıştır. Zaman içerisinde gelişen Japon animasyonu, 1944 yılında Shouchiku Douga Kenkyuusho’nun 74 dakika uzunluğundaki ilk uzun metrajlı animasyon filmi olan ‘’Momotaro Umi no Shimpei’’, ‘’Momotaro’nun Kutsal Deniz Savaşçıları’’ eserini ortaya koymuştur. Bu gelişmeyi 1958 yılında yönetmenliğini Okabe Kazuhiko ve Yabushita Taiji’nin yaptığı ‘’Hakujaden’’, ‘’Beyaz Yılan Efsanesi’’ filmi ilk renkli uzun metraj animasyon filmidir. 1960’lı yıllarda TV dizileri ile anime küresel pazarda yayılmaya başlamış ve birçok ülkeden izleyici ve sanatçıyı etkilemeyi başarmıştır. Ülkemizde de yayınlanmış olan Şeker Kız Candy, Pokemon, Sailor Moon gibi animelerle büyük ses getirmeyi başarmıştır. Günümüzde ise ülkemizde ve dünya genelinde birçok ülkede gerek internet üzerinden gerekse TV üzerinden One Piece, Naruto, Death Note, Dragon Ball, Doraemon vb. birçok anime serisi büyük ses getirmeyi başarmıştır.

Anime Manga

Animelerinde esin kaynakları olan mangalara bakacak olursak; basit anlamıyla Japon çizgi romanı olan mangalar, 1800’lerin sonunda ortaya çıkmaya başlamış ve İkinci Dünya Savaşı sonrasında ise önem kazanmış, 1950’lerden itibaren de gittikçe gelişerek çeşitlenerek tüm dünyaya yayılmıştır. Modern manganın başlangıç noktası olarak kabul edilen Edo Dönemindeki Ukiyo-e baskıları olup zamanla günlük hikâyeleri ve olayları anlatma amaçlı çizilen bu resimler İkinci Dünya Savaşıyla birlikte işgalci güçler tarafından Japonya’ya getirilen çizgi romanların büyük ilgi görmesiyle Japon çizgi romanı zamanla sanatını ortaya koymuş ve bugünkü haline ulaşmıştır. Özellikle savaş yüzünden yıllarca yoksunluk yaşayan çocuklar ve gençlerde büyük etki yaratan çizgi romanlar, okuma oranının %99 olduğu günümüz Japonya’sında en çok okunan eserlerden olmuştur. Öyle ki Japonya’da Shounen (genç erkeklere yönelik dergi) türü manga dergilerinden Shonen Jump, 90’lı yıllarda, haftada 5-6 milyon, yine Ciao, Ribon ve Nakayoshi dergileri de 1-2 milyon tirajı yakalamıştır. Bunların yanında 2000’li yıllarda Josei dergisi olan You, 300-400 bin civarı tiraj yakalamıştır. Japonya’da mangaların yayınlandığı bu dergilerden başka cilt halinde mangalar satışa sunulmuştur.

Nakano Broadway 1

Anime ve manganın tarihine dair açıklamalardan sonra pazarlama stratejilerine gelecek olursak öncelikle anime ve mangalarda daha çok insana hitap etmek adına ‘’tıpkı Hollywood Sineması endüstrisinde olduğu gibi’’ türler ortaya çıkmıştır. Shounen (genç erkeklere yönelik), shoujo  (genç kızlara yönelik), seinen (yetişkinlere yönelik), josei (erkekler arası ilişkileri konu alan), yuri (kızlar arası ilişkileri konu alan), hentai (cinsel içerikli), kodomo (küçük çocuklara yönelik) vb. birçok tür üretilmiştir. Bu türlerle birlikte birçok beğeniye hitap etmiş daha fazla izleyiciye sahip olmayı başarmıştır. Her beğeniye açık bir tür ve eğlence dünyası oluşturulmuştur.

Türlerle başlanılan pazarlama stratejisi ürünlerin farklı kanallarda sunulmasıyla devam etmiştir. Animeler TV kanallarına pazarlanarak daha çok insana ulaşılmış ve dünya çapında tanınırlık yakalanmıştır. Bunun yanında animelerin DVD ve VCD formatında Blu-ray formatları ile de satışa sunulmuştur. Anime serileri için özel olarak bestelenen müziklerin OST albümlerinin CD ve DVD’leri de satışa sunulmuştur. Bunların yanında anime serisindeki karakterleri figürleri, özel tasarım tişört, çanta, takı ve aksesuar ürünleri yapılarak izleyicinin tüketimine sunulmuştur. Tüm bu pazarlama ürünlerinin yanında anime serisinin hikâyesine ek olarak anime filmler, OVA bölümler, tiyatral gösteriler, bilgisayar oyunları, light novel eserler, visual novelty oyunlar ve live-action filmler ile ürün pazarı genişletilmiştir. Yine anime serisinde yer alan karakterleri seslendiren seiyuu (seslendirme sanatçısı) sanatçılarına özel günler düzenleyerek hayranları ile buluşturulması ve animeyi daha da tanıtması sağlanmıştır.

AKİHABARA

Bu pazarlama stratejisine örnek verecek olursak tüm dünya genelinde yankı uyandıran Death Note anime serisi, Takeshi Obata ve Tsugumi Ohba’nın manga eserinden animeye uyarlandığı andan itibaren eserin; DVD-CD’si, mangaları, light novel, bilgisayar oyunları, karakter figürleri ve aksesuarları, tiyatral sahne gösterisi, imza günleri, halka açık seiyuu performansları, imza günleri, live-action film uyarlamaları, anime filmleri, müzik albümü ve dünya genelinde cosplay vb. gösterileri gerçekleşmiştir. Bu pazarlamanın en güzel örneklerindendir. İkinci bir örnek vermek gerekirse yine ülkemizde çok ses getirmiş animelerden olan Pokemon serisi, Mersin’de bir çocuğun kendini pokemon zannederek binadan atlamasıyla sakıncalı bulunmuş ve yayından kaldırılması üzerine uzunca bir süre konuşulmuştu. Bu habersel özelliğin dışında pazarlama açısından taso-kart oyunları ile bir dönemin çocuklarını çok etkilemişti. Öyle ki günümüzde oyun severlerin kullanımına sunulan Pokemon Go oyunu ile halen dünya genelinde büyük yankı uyandırmaya devam etmektedir. Bu durum Pokemon üzerine live-action film ya da drama çekilme düşüncelerine kadar varmıştır.

pokemon-map

Anime ve mangalar üretilirken çoğu kez bu pazarlama kanalları düşünülerek oluşturulmaktadır. Öyle ki bu sektörün işleyişini en güzel anlatan eserlerden olan Bakuman anime serisinin bir bölümünde üretilen anime serisi için ‘’kesinlikle çocuklar arasında çok popüler olacaktır, hatta oyuncakları, kartları ve figürleri de çok iyi pazarlanacaktır’’ telaffuzu geçer. Bu durum üretilen işlerin pazarlama açısından sınırlarının düşünülerek sunulduğunun küçük kanıtlarından biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Mangaya gelecek olursak, çizgi roman olarak tatmin edici bir okuyucu kitlesine sahipler. Dergilerde, özel basım manga tankobon (cilt) olarak, roman, visual novel, tiyatral eser, oyun, visual novelty oyunu, live-action film gibi birçok türde pazarlanır. Aynı ürünü farklı türlerde defalarca kez görür kitle ve zamanla benimser. Böylelikle aynı ürün defalarca kez pazarlanarak başarı katlanarak büyür.

Japonya’nın manga ve anime ürünlerinin zaman içerisinde dünya geneline yayılarak bir fenomen haline gelmesinde bu pazarlama unsurlarının başarısı kaçınılmazdır. Hemen hemen her kitleye hitap eden her türden ürün ile izleyici-tüketici etki altına alınmış, hatta kuşatılmış haldedir. Bu açıdan günümüz dijital çağında bu ürünlere ulaşmanın kolaylığı düşünüldüğünde bu etkinin giderek daha da büyüyeceği tahmin etmek zor değildir.

*Bu yazı Japon Sinema Dergisinin 7. sayısında yayınlanmıştır. Dergideki diğer yazıları okumak için tıklayınız.



20 Mart 1991 ‘de Yomra ‘da doğdu. 2010’da Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi Halkla İlişkiler ve Tanıtım bölümünden Haziran 2014’de mezun olduktan sonra Marmara Üniversitesi Sinema bölümünde Yüksek Lisans yapmıştır. Çalışmaları: Afrika ve Osmanlı Belgeseli projesinde yapımcı asistanlığı, Marmara Medya Merkezi Tasarım Birimi Öğrenci Koordinatörlüğü, İGİAD Gençlik Kurulu Koordinatörlüğü, Avrupa Rüyası Projesi sanat yönetmenliği yapmıştır.


Translate »